Rig Veda 10.51.3: Mandala 10, Sukta 51, Mantra 3
Sukta 10.51
Devata: Agni Jātavedas; Yama appears as a recognizing power
Samhita Patha (Devanagari)
ऐच्छाम त्वा बहुधा जातवेदः प्रविष्टमग्ने अप्स्वोषधीषु । तं त्वा यमो अचिकेच्चित्रभानो दशान्तरुष्यादतिरोचमानम् ॥
Transliteration
áicchām tvā bahudhā́ jātavedā́ḥ práviṣṭam agne apsv òṣadhīṣu | táṃ tvā yámo aciket citrabhāno daśāntaruṣyā́d atirócamānam ||
Translation
طلبتُكَ بوجوهٍ شتّى، يا جاتافيداس؛ يا أغني، وقد دخلتَ في المياه وفي الأعشاب. أنتَ—يا ذا اللهيبِ المتعدّد—عرَفَكَ يَما، متألّقًا وراءَ الحدودِ العشر، متفوّقًا في إشراقك.
Word by Word
ऐच्छाम्I desired / I sought
ऐच्छाम्:
—
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्) धातु
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम
बहुधाin many ways / variously
बहुधा:
—
TypeIndeclinable
Rootबहु + धा (प्रत्यय/अव्ययीभाव)
जातवेदःO Jātavedas (Agni), knower of births
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; जात- ‘born/produced’ + वेदस् ‘knowing’)
प्रविष्टम्entered / having entered
प्रविष्टम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootप्र + विश् धातु → प्रविष्ट (क्त)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री; ‘waters’)
ओषधीषुin the plants / herbs
ओषधीषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootओषधि (स्त्री)
तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् सर्वनाम
त्वाyou
त्वा:
कर्म (तम् इत्यस्य समानाधिकरणम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम
यमःYama
यमः:
कर्ता
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
अचिकेत्noticed / recognized
अचिकेत्:
—
TypeVerb
Rootचि (चित्/चेत्) धातु (वेदिक ‘to perceive, notice’)
चित्रभानोO bright-flamed one
चित्रभानो:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootचित्रभानु (प्रातिपदिक; चित्र ‘bright/variegated’ + भानु ‘light, beam’)
दशten
दश:
—
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या)
अन्तरुश्यात्should blaze within / should glow inwardly
अन्तरुश्यात्:
—
TypeVerb
Rootअन्तर् + उश् धातु (वेदिक ‘to burn, glow’) → अन्तरुश्य (विधिलिङ्/आशीर्लिङ्)
अतिरोचमानम्shining exceedingly / surpassingly radiant
अतिरोचमानम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootअति + रुच् धातु → रोचमान (शतृ/शानच् वर्तमानकृदन्त)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.