Rig Veda 10.121.7: Mandala 10, Sukta 121, Mantra 7

Sukta 10.121

Rishi: Hiraṇyagarbha / Prajāpati (traditional)

Devata: Ka / Prajāpati (with Agni as emergent power within creation)

Chandas: Tr̥ṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आपो ह यद्बृहतीर्विश्वमायन्गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् । ततो देवानां समवर्ततासुरेकः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥

Transliteration

ā́po ha yád bṛhatī́r víśvam ā́yan gárbhaṃ dádhānā janáyantīr agním | tátó devā́nāṃ sám avartatā́sur ékaḥ kásmai devā́ya havíṣā vidhema ||

Translation

حين جاءتِ المياهُ العظيمةُ حاملةً كلَّ العالم، حاضنةً الجنينَ (garbha)، مُنْجِبةً أَغْنِي—عندئذٍ انطلق منها نَفَسٌ واحدٌ للآلهة في تمام الحركة: لأيِّ إلهٍ نقدِّمُ الهَفِسَ من إرادتنا؟

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• यत्: when/that which
• यत्: कर्म (यद्-सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बृहतीः: vast, great
• बृहतीः: कर्तृ (आपः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बृहती (प्रातिपदिक; बृहत्-स्त्री)

• विश्वम्: all, the whole (universe)
• विश्वम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• आयन्: they came/approached
• आयन्: —
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + आ (उपसर्ग)

• गर्भम्: the embryo, germ
• गर्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• दधानाः: bearing, holding
• दधानाः: कर्तृ (सह-क्रिया)
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → दधाना (शतृ/शानच्-प्रत्यय)

• जनयन्तीः: bringing forth, generating
• जनयन्तीः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: जन् (धातु) → जनयति (णिच्) → जनयन्ती (शतृ-स्त्री)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ततः: thereupon, from that
• ततः: अपादान (उद्गम/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अवर्तत: came into being/turned forth
• अवर्तत: —
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + अव (उपसर्ग)

• असुरः: the Asura (lordly one)
• असुरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• एकः: one, single
• एकः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• कस्मै: to whom?
• कस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाय: to the god
• देवाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हविषा: with oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• विधेम: may we offer/perform (worship)
• विधेम: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) + वि (उपसर्ग)