Rig Veda 10.1.2: Mandala 10, Sukta 1, Mantra 2

Sukta 10.1

Rishi: Same hymn rishi as RV 10.1 (traditional assignment varies by Anukramaṇī line).

Devata: Agni.

Chandas: Triṣṭubh (likely).

Samhita Patha (Devanagari)

स जातो गर्भो असि रोदस्योरग्ने चारुर्विभृत ओषधीषु । चित्रः शिशुः परि तमांस्यक्तून्प्र मातृभ्यो अधि कनिक्रदद्गाः ॥

Transliteration

sá jā́to gárbho asi ródasyo rágne cā́rur ví-bhṛta óṣadhīṣu | citráḥ śíśuḥ pári támāṃsy aktū́n prá mātṛ́bhyo ádhi kánikradad gā́ḥ ||

Translation

مولودًا، أنتَ الطفلُ والجنينُ المستورُ للعالَمَين، يا أغني—جميلٌ، مُسنَدٌ في النباتات. رضيعٌ متألّقٌ يطوفُ بليالي الظلمة؛ ومن الأمهاتِ يصرخُ من علٍ، مُطلِقًا أشعّةَ النور (أبقارَ الضياء).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जातः: born
• जातः: कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √जन् (जनि) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• गर्भः: embryo; womb-child
• गर्भः: कर्तृ (असि इत्यस्य कर्तृपदम्)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू)

• रोदस्योः: of the two worlds (heaven and earth)
• रोदस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिव्यौ’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• चारुः: beautiful; dear
• चारुः: कर्तृ (गर्भः/सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)

• विभृतः: borne; supported
• विभृतः: कर्तृ (गर्भः/सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: वि-√भृ (भरति) → विभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ओषधीषु: among the plants
• ओषधीषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• चित्रः: bright; wondrous
• चित्रः: कर्तृ (शिशुः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• शिशुः: child; young one
• शिशुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• तमांसि: darknesses
• तमांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• अक्तून्: nights
• अक्तून्: कर्म (तमांसि इत्यस्य सह-समुच्चित कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्तु (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• मातृभ्यः: from the mothers
• मातृभ्यः: अपादान
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• अधि: over; upon
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• कनिक्रदत्: crying out; lowing
• कनिक्रदत्: कर्तृ (गाः इत्यस्य विशेषणवत्/सहप्रयोगः)
• Type: Verbal form
• Root: कनि-√क्रद् (क्रन्दति) → कनिक्रदत् (कृदन्त; वर्तमान-कर्तरि कृदन्त) अथवा लट्-रूपम् (वेदे)

• गाः: cows (rays/bright kine)
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)