Rig Veda 1.88.4: Mandala 1, Sukta 88, Mantra 4

Sukta 1.88

Rishi: Gotamas (family of Gautama; explicitly named)

Devata: Maruts (hymn context), with emphasis on Brahman/Mantra as operative power

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अहानि गृध्राः पर्या व आगुरिमां धियं वार्कार्यां च देवीम् । ब्रह्म कृण्वन्तो गोतमासो अर्कैरूर्ध्वं नुनुद्र उत्सधिं पिबध्यै ॥

Transliteration

ahā́ni gṛ́dhrāḥ párī ā́ va ā́gur imā́ṃ dhíyaṃ vārkāryā́ṃ ca devī́m | bráhma kṛṇvánto gótamāso arkáir ūrdhvám nunudra utsadhíṃ píbadhyai ||

Translation

يوماً بعد يوم، بشَرَهٍ كالنُّسور، أتَوا يحيطون بكم—هذه الفكرة، وهذا الإلهامُ المُشَكِّلُ الإلهيّ. آلُ غوتَما، إذ يصنعون البَرَهْمَن (قوّةَ المانترا) بأناشيدهم (arka)، دفعوه إلى العلوّ—مَقْعَدَ النَّبْع—لشُربِ اللذّة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहानि: days
• अहानि: अधिकारण (कालवाचक) / कर्म (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• गृध्राः: eager ones / greedy (like vultures)
• गृध्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गृध्र (प्रातिपदिक) < √गृध् (लुब्धे) व्युत्पत्तिसम्बन्ध

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• आगुरिमाम्: this inciting/awakening (thought)
• आगुरिमाम्: कर्म
• Type: Adjective (with demonstrative) / Noun-phrase
• Root: आ-गुरि- (प्रातिपदिक; ‘आगुरि’ = स्तुति/आह्वान/प्रेरणा-रूपा धिया इति वैदिकप्रयोग) + इमाम्

• धियम्: thought, insight, hymn-thought
• धियम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक) < √धी (बुद्धौ)

• वार्कार्याम्: praiseworthy / splendid
• वार्कार्याम्: कर्म (धियम् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: वार्कार्य (प्रातिपदिक; ‘वार्कर’/‘वृक’ इत्यादि-सम्बद्ध वैदिकविशेषण; ‘प्रशस्त/उज्ज्वल/स्तुत्य’ इत्यर्थे)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• देवीम्: the goddess / divine (one)
• देवीम्: कर्म (धियम्/वार्कार्याम् इत्यस्य सहापेक्षया)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक) < देव (प्रातिपदिक)

• ब्रह्म: sacred formulation, prayer
• ब्रह्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• कृण्वन्तः: making, fashioning
• कृण्वन्तः: कर्तृ (गोतमासः विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: √कृ (करणे)

• गोतमासः: the Gotamas (seers)
• गोतमासः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: गोतम (प्रातिपदिक)

• अर्कैः: with hymns/verses
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• ऊर्ध्वम्: upwards
• ऊर्ध्वम्: —
• Type: Adverb/Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• नुनुद्रः: they have thrust/pushed
• नुनुद्रः: क्रिया (कर्तृ = गोतमासः)
• Type: Verb
• Root: √नुद् (प्रेरणे/अपसारणे)

• उत्सधिम्: the seat/raised place (altar-seat)
• उत्सधिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उत्सधि (प्रातिपदिक; ‘उत्+सधि’ = आधार/आसन/उत्सद्-स्थल; वैदिके ‘उत्सधि’ = उच्चस्थान/आसन/उत्सद्)

• पिबध्यै: to drink
• पिबध्यै: प्रयोजन (अर्थ/हेतु)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: √पा (पाने)