Rig Veda 1.52.2: Mandala 1, Sukta 52, Mantra 2
Sukta 1.52
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥
Transliteration
sá párvato ná dharuṇéṣv ácyutaḥ sahásramūtis táviṣīṣu vāvṛdhe | índro yád vṛtrám ávadhīn nadīvṛ́tam ubjánn arṇā́ṃsi járhṛṣāṇo ándhasā ||
Translation
إنه قائمٌ كالجبل، غيرُ متزعزعٍ في أُسُسه؛ ذو الألفِ عونٍ يزدادُ في قواه. ولمّا قتلَ إندرا ڤِرترا، حابسَ الأنهار، عصرَ مياهَ الطوفانِ وأطلقها، مبتهجًا بلذّةِ السُّوما.
Word by Word
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्वतः(like) a mountain
पर्वतः:
Kartā (उपमान/विशेष्य) अथवा विशेषण-रूपेण
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
धरुणेषुin/among the supports, foundations
धरुणेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधरुण (प्रातिपदिक) < धृ (धारणे)
अच्युतःunshaken, immovable
अच्युतः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअच्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < च्युत (√च्यु, चलने) + अ-
सहस्रमूतिःof a thousand impulses/powers
सहस्रमूतिः:
Kartā (विशेषण-रूपेण इन्द्रस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootसहस्र-मूति (समास-प्रातिपदिक) [मूति < √मव्/√मु? ‘प्रेरणे/वृद्धौ’ इत्यादि; वैदिके ‘प्रेरणा/उत्साह/शक्ति’]
तविषीषुin (his) mighty powers
तविषीषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक) < √तव् (बलवृद्धौ)
वावृधेgrew, waxed strong
वावृधे:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृध् (वृद्धौ) [वेदिक-रूप: वावृधे]
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यत्when, as
यत्:
—
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद् (सम्बन्ध/काल-निपात)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे) ‘आवरणकर्ता’
अवधीत्slew
अवधीत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√वध् (हिंसायाम्) [अव-उपसर्ग]
नदीवृतम्who had enclosed the rivers
नदीवृतम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनदी-वृत (समास-प्रातिपदिक) [नदी + वृत < √वृ (वरणे)]
उब्जन्pressing down, crushing
उब्जन्:
Kartā (सहायक-क्रिया) / Karaṇa-भावः
TypeVerbal participle
Root√उब्ज् (पीडने/निग्रहे) [वेदिक-रूप]
अर्णांसिthe floods, waters
अर्णांसि:
Karma
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक) ‘तरङ्ग/प्रवाह/जल’
जर्हृषाणःrejoicing, exulting
जर्हृषाणः:
Kartā (भाव-विशेषणम् इन्द्रस्य)
TypeParticiple
Root√हृष् (हर्षे) [जर्हृष् = लिट्-आवृत्ति/तीव्रता-प्रयोगः]
अन्धसाwith soma (intoxicating drink)
अन्धसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक) ‘सोमरस/उत्साहजनक-पेय’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.