Rig Veda 1.46.13 — Mandala 1, Sukta 46, Mantra 13

Sukta 1.46

Rishi: Kaṇva

Devata: Aśvinau (as śambhū: bringers of well-being)

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

वावसाना विवस्वति सोमस्य पीत्या गिरा । मनुष्वच्छम्भू आ गतम् ॥

Transliteration

vāvasānā́ vivásvati sómasya pītyā́ girā́ | manuṣvác chambhū́ ā́ gátam ||

Translation

متألّقَين في المُتألّق (الوعيِ النيّر)، بشُربِ السُّوما وبكلمةِ الإقرار، تعاليا إلينا على نهجِ البشر، يا من أنتما قوتا النعمةِ والعافية.

Word by Word

• वावसानाः: clad, wearing (garments), well-adorned
• वावसानाः: Kartā (आगमनक्रियायाः कर्तारौ—अश्विनौ) / विशेषणम्
• Type: Adjective/Participle
• Root: √वस् (वसँ ‘आच्छादने/वस्त्रे’) → वावसान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विवस्वति: in/at Vivásvat (the Sun)
• विवस्वति: Adhikaraṇa (सप्तमी—‘विवस्वति’ = ‘विवस्वत्-संबद्धे/सूर्ये’ अथवा ‘विवस्वतः सन्निधौ’)
• Type: Noun (proper/common)
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक; ‘दीप्तिमान्/सूर्यः’)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: Sambandha (genitive relation with पीत्या)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पीत्या: by/for the drinking
• पीत्या: Karaṇa/Hetu (instrumental: ‘by/through/for the drinking’ i.e., ‘for Soma-drinking’)
• Type: Noun (action noun)
• Root: √पा (पा ‘पाने’) → पीति (स्त्री. ‘पानम्/पानक्रिया’)

• गिरा: with (a) hymn/utterance
• गिरा: Karaṇa (instrumental: ‘with a song/with praise’)
• Type: Noun
• Root: गिर् (स्त्री. ‘वाक्/स्तुति’)

• मनुष्वत्: like men; in human fashion
• मनुष्वत्: Kriyā-viśeṣaṇa (manner adverb)
• Type: Indeclinable (adverb)
• Root: मनुष्वत् (अव्यय/उपपद-तद्धित; ‘मनुष्यवत्’)

• शम्भू: O beneficent ones
• शम्भू: Sambodhana (addressing the deities)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: शम्भू (प्रातिपदिक; ‘कल्याणकर/हितकर’)

• आ: hither, towards
• आ: Kriyā-viśeṣaṇa (directional: ‘hither/unto’)
• Type: Indeclinable (preverb/particle)
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• गतम्: come (you two)!
• गतम्: Kriyā (मुख्यक्रिया: ‘come!’)
• Type: Verb (imperative sense via kta used as injunctive/imperatival in Vedic) / Participle
• Root: √गम् (गमॢँ ‘गत्यर्थे’) → गत (क्त-कृदन्त)