Rig Veda 1.44.6: Mandala 1, Sukta 44, Mantra 6

Sukta 1.44

Rishi: Kaṇva / Praskaṇva (name appears internally; hymn within Kaṇva collection)

Devata: Agni (as Madhu-jihva, awakened priest-power)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सुशंसो बोधि गृणते यविष्ठ्य मधुजिह्वः स्वाहुतः । प्रस्कण्वस्य प्रतिरन्नायुर्जीवसे नमस्या दैव्यं जनम् ॥

Transliteration

suśáṃso bodhi gṛṇaté yaviṣṭhya mádhu-jihvaḥ svā́hutaḥ | práskaṇvasya pratírann ā́yur jīváse namasyā́ daívyaṃ jánam ||

Translation

استيقِظ يقظةً تامّةً وتجلَّ باليُمن للمنشد، أيّها الفتيُّ أبدًا—يا حلوَ اللسان، يا حسنَ الاستدعاء. ولأجلِ براسكاṇفا، مُسترجِعًا (ومُطيلًا) العُمرَ للحياة، فاسجُدْ بخشوعٍ للجماعةِ الإلهيّة (للآلهة) وقرِّبْهم.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुशंसः: well-praised, of good renown
• सुशंसः: Kartā (सम्बोधन/विशेषण रूपेण अग्नेः)
• Type: Adjective
• Root: सु-शंस (प्रातिपदिक; शंस् ‘स्तु’ धातु से) अथवा विशेषण-प्रातिपदिक

• बोधि: awake; be aware
• बोधि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: बुध् (बोधने)

• गृणते: to the singer/praiser
• गृणते: Sampradāna (यस्य कृते/यस्य प्रति बोधिः)
• Type: Verb (participle-like finite form in Vedic usage)
• Root: गृ (स्तुतौ) → गृण्/गृणाति-परम्परा

• यविष्ठ्य: O youngest (Agni)
• यविष्ठ्य: (सम्बोधन) —
• Type: Adjective (vocative)
• Root: यविष्ठ्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘यविष्ठ’/‘यविष्ठ्य’ = ‘युवा/अत्यन्त-युवा’)

• मधुजिह्वः: having a honey(-sweet) tongue
• मधुजिह्वः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधु-जिह्व (समास-प्रातिपदिक; मधु + जिह्वा)

• स्वाहुतः: well-invoked; well-offered (with svāhā)
• स्वाहुतः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: सु-आहुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ-हु ‘आह्वाने/होमे’ धातु से क्त)

• प्रस्कण्वस्य: of Praskaṇva
• प्रस्कण्वस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of Praskaṇva’)
• Type: Noun (proper)
• Root: प्र-स्कण्व (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)

• प्रतिरन्: may he/it grant; may he respond favorably
• प्रतिरन्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: प्रति-ऋ (ऋ गतौ) / प्रति-ऋणोति-परम्परा; वैदिक रूप ‘प्रतिरन्’ (आशीर्लिङ्/लुङ्-छाया युक्त)

• आयुः: life-span
• आयुः: Karma
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• जीवसे: to live
• जीवसे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: जीव् (प्राणधारणे) → जीवस् (इन्फिनिटिव/दत्तिव)

• नमस्या: reverence; homage
• नमस्या: Karaṇa/भाव (as ‘with reverence/obeisance’)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) / नम् (नमने) से भाव

• दैव्यम्: divine
• दैव्यम्: Karma (जनम् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: दैव्य (देव-सम्बन्धी प्रातिपदिक)

• जनम्: people; race; folk
• जनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)