Rig Veda 1.33.5: Mandala 1, Sukta 33, Mantra 5

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥

Transliteration

párā cic chīrṣā́ vavṛjus tá indrā́yajvāno yájvabhiḥ spárdhamānāḥ | prá yád divó harivaḥ sthā́tar ugrá nír avratā́m adhamó ródasyoḥ ||

Translation

حتى رؤوسَهم قذفتَها بعيدًا، يا إندرا، حين نازع غيرُ المُقَدَّسين (ayajvan) أهلَ القُربان (yajva). وحين قمتَ، أيها الجبّار ذو الجياد الشُّقر، من السماء ظاهرًا، دفعتَ الخارجين عن Ṛta (niravrata) إلى أسفل—أحطَّ ما يكون بين العالَمَين—لكي يغلبَ سبيلُ Ṛta، نظامُ الكون.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परा: away, forth
• परा: क्रियाविशेषण (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: परा (उपसर्ग/निपात)

• चित्: even, indeed
• चित्: सम्बन्ध/अवधारण (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• शीर्षा: head
• शीर्षा: कर्म (object of ववृजुः) / परिणाम (what was cast off)
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• ववृजुः: they cast off / threw away
• ववृजुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृज् (धातु)

• ते: they
• ते: कर्तृ (agent of ववृजुः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यज्वानः: worshippers, sacrificers
• यज्वानः: कर्तृ (apposition to ते)
• Type: Noun/Adjective
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक; यज्-धातोः कृत्)

• यज्वभिः: with worshippers / by sacrificers
• यज्वभिः: करण (means/association: ‘with/among worshippers’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक)

• स्पर्धमानाः: contending, vying
• स्पर्धमानाः: कर्तृ (qualifying ते/यज्वानः)
• Type: Participle
• Root: स्पर्ध् (धातु)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यत्: what (that which)
• यत्: कर्म (object of स्थातः/स्थातर्—‘set/placed forth what…’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (genitive: ‘of heaven/sky’)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• हरिवः: O bay-horsed one (Indra)
• हरिवः: सम्बोधन (address to Indra)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: हरिवत्/हरिवन् (इन्द्रस्य विशेषण-प्रातिपदिक)

• स्थातः: (you) set/placed
• स्थातः: क्रिया (Indra as agent implied)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• उग्र: O mighty one
• उग्र: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: निस् (उपसर्ग/अव्यय)

• अव्रतान्: the lawless, vowless
• अव्रतान्: कर्म (object of अधमः)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: अ-व्रत (प्रातिपदिक)

• अधमः: he drove away / he blew away
• अधमः: क्रिया
• Type: Verb (finite, Vedic) / Adjective used predicatively
• Root: अधम (प्रातिपदिक)

• रोदस्योः: of the two worlds (heaven and earth)
• रोदस्योः: अपादान/अधिकरण (from/within the two worlds; contextual)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्द)