Rig Veda 1.185.10: Mandala 1, Sukta 185, Mantra 10

Sukta 1.185

Rishi: Traditionally attributed to an early seer of the Dyāvā-Pṛthivī (Heaven-and-Earth) cycle in RV 1.185 (exact rishi varies by tradition; not supplied in input)

Devata: Dyāvāpṛthivī as Pitā-Mātā; Ṛta as invoked principle

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by metrical scan)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतं दिवे तदवोचं पृथिव्या अभिश्रावाय प्रथमं सुमेधाः । पातामवद्याद्दुरितादभीके पिता माता च रक्षतामवोभिः ॥

Transliteration

ṛtáṃ divé tád avocaṃ pṛthivyā́ abhiśrāvā́ya prathamáṃ sumedhā́ḥ | pātā́m avadyā́d duritā́d abhī́ke pitā́ mātā́ ca rakṣatām ávobhiḥ ||

Translation

الرِّتَا (Ṛta)، نِظَامُ الحَقِّ، لِلسَّمَاءِ قَدْ نَطَقْتُ بِهِ؛ وَلِلأَرْضِ لِتَسْمَعَهُ أَوَّلَ سَمَاعٍ، يَا ذَوِي العُقُولِ الصَّافِيَةِ. لِيَحْفَظْنَا الأَبُ وَالأُمُّ بِقُوَاهُمَا الرَّاعِيَةِ، قَرِيبَيْنِ مِنَّا، مِنَ اللَّوْمِ وَمِنْ مَعْبَرِ الشَّرِّ وَالعَنَاءِ العَسِيرِ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतम्: truth; cosmic order
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (ऋ- गतौ/ऋ- सत्ये; ‘ऋत’ = cosmic order, truth)

• दिवे: to/for heaven
• दिवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)

• तत्: that
• तत्: कर्म (ऋतम् इत्यस्य अनुवाद/अन्वय-समर्थक)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवोचम्: I spoke; I proclaimed
• अवोचम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वच्-प्रवचने)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (अभिश्रावाय इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अभिश्रावाय: for the invocation/proclamation
• अभिश्रावाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अभिश्राव (प्रातिपदिक; ‘proclamation/invocation, calling upon’)

• प्रथमम्: first; foremost
• प्रथमम्: विशेषण/क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• सुमेधाः: the wise (good-minded ones)
• सुमेधाः: कर्तृ (अवोचम् इत्यस्य स्तुत्य-कर्ता/वक्ता-समूहः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-मेधा (प्रातिपदिक; ‘good intelligence’)

• पाताम्: let the two protect
• पाताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (पा-रक्षणे/पाने; here ‘protect’)

• अवद्याद्: from blame/fault
• अवद्याद्: अपादान
• Type: Noun
• Root: अवद्य (प्रातिपदिक; ‘blame, fault, reproach’)

• दुरितात्: from misfortune/evil
• दुरितात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: दुरित (प्रातिपदिक; ‘distress, sin, misfortune’)

• अभीके: nearby; in close presence
• अभीके: अधिकरण
• Type: Indeclinable (locatival adverb) / Noun
• Root: अभीक (प्रातिपदिक; ‘near, in one’s presence’)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ (पाताम्/रक्षताम्)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• माता: mother
• माता: कर्तृ (पाताम्/रक्षताम्)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रक्षताम्: let the two protect
• रक्षताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (रक्ष्-पालने)

• अवोभिः: with helps/protections
• अवोभिः: करण
• Type: Noun
• Root: अवस्/अव (प्रातिपदिक; ‘help, protection, favor’)