HomeRig VedaMandala 1Sukta 169Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.169

Rishi: Agastya (traditional attribution for RV 1.169–1.171 in many Anukramaṇī traditions)
Devata: Indra (with Marut-association in the surrounding verses)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Indra/Marut hymns in this section)

प्रति प्र याहीन्द्र मीळ्हुषो नॄन्महः पार्थिवे सदने यतस्व । अध यदेषां पृथुबुध्नास एतास्तीर्थे नार्यः पौंस्यानि तस्थुः ॥

प्रति॒ प्र या॑हीन्द्र मी॒ळ्हुषो॒ नॄन्म॒हः पार्थि॑वे॒ सद॑ने यतस्व । अध॒ यदे॑षां पृथुबु॒ध्नास॒ एता॑स्ती॒र्थे नार्यः पौंस्या॑नि त॒स्थुः ॥

práti prá yāhīndra mīḷhúṣo nṝ́n maháḥ pārthíve sádane yatasva | ádha yád eṣāṃ pṛthubudh́nāsa étās tīrthé nā́ryaḥ paúṃsyāni tasthúḥ ||

تقدَّمْ، تقدَّمْ، يا إندرا، نحو طاقاتِ البشرِ العِظام—أولئك المُعطينَ للقوّة، المستعدّين للتقوية؛ وخُذْ مقامَكَ في المَقعدِ الأرضيّ (المجال المتجسِّد). ثمّ، حين تثبتُ قواهم ذاتُ الأساسِ العريض عند المَعبر، فلتُقَمْ هناك قوى الطالبِ الرَّجولية—عند موضع العبور ذاك.

प्रति॑ । प्र । या॒हि॒ । इ॒न्द्र॒ । मी॒ळ्हुषः॑ । नॄन् । म॒हः । पार्थि॑वे । सद॑ने । य॒त॒स्व॒ । अध॑ । यत् । ए॒षा॒म् । पृ॒थु॒ऽबु॒ध्नासः॑ । एताः॑ । ती॒र्थे । न । अ॒र्यः । पौंस्या॑नि । त॒स्थुः ॥प्रति । प्र । याहि । इन्द्र । मीळ्हुषः । नॄन् । महः । पार्थिवे । सदने । यतस्व । अध । यत् । एषाम् । पृथुबुध्नासः । एताः । तीर्थे । न । अर्यः । पौंस्यानि । तस्थुः ॥prati | pra | yāhi | indra | mīḷhuṣaḥ | nṝn | mahaḥ | pārthive | sadane | yatasva | adha | yat | eṣām | pṛthu-budhnāsaḥ | etāḥ | tīrthe | na | aryaḥ | paiṃsyāni | tasthuḥ

प्रतिtowards, in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (upasarga/avyaya)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga/avyaya)
याहीgo! come!
याही:
TypeVerb
Rootया (धातु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मीळ्हुषःof the bountiful one (giver)
मीळ्हुषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootमीळ्हुष् (प्रातिपदिक; ‘generous/giver’, esp. of Indra)
नॄन्men, heroes
नॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
महःof greatness; mighty
महः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootमहि/महस् (प्रातिपदिक)
पार्थिवेin the earthly
पार्थिवे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
सदनेseat, dwelling, abode
सदने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक)
यतस्वexert yourself; bestir yourself
यतस्व:
TypeVerb
Rootयत् (धातु) / यत्स् (Vedic ‘to strive, exert’)
अधthen, now, moreover
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (avyaya)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-stem)
एषाम्of these (of them)
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (sarvanāma-stem)
पृथुबुध्नासःbroad-based ones (having broad foundations)
पृथुबुध्नासः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootपृथु-बुध्न (प्रातिपदिक; bahuvrīhi/tatpuruṣa compound)
एताःthese (f.)
एताः:
कर्तृ (with तस्थुः)
TypePronoun/Adjective
Rootएतद् (sarvanāma-stem)
तीर्थेat the ford; at the crossing-place
तीर्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
नार्यःwomen
नार्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
पौंस्यानिmanly powers, virile deeds
पौंस्यानि:
कर्म/विधेय (contextual)
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; ‘manly powers/acts’)
तस्थुःthey have stood; they stand
तस्थुः:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)