HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 44
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 44

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Time/Cycle (Saṃvatsara) and the One seer-power behind the many (Indra-like mastery implicit)
Chandas: Triṣṭubh

त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमेको अभि चष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम् ॥

त्रय॑: के॒शिन॑ ऋतु॒था वि च॑क्षते संवत्स॒रे व॑पत॒ एक॑ एषाम् । विश्व॒मेको॑ अ॒भि च॑ष्टे॒ शची॑भि॒र्ध्राजि॒रेक॑स्य ददृशे॒ न रू॒पम् ॥

tráyaḥ keśína ṛtuthā́ ví cakṣate saṃvatsaré vápata éka eṣām | víśvam éko abhí caṣṭe śácībhir dhrā́jir ékasya dadr̥śe ná rūpám ||

ثلاثُ قُوًى ذواتُ شَعْرٍ طويلٍ تُبصِرُ بحسبِ المواسمِ في أوانِها؛ وفي السَّنةِ يَجزُّ واحدٌ منها. والواحدُ وحدَهُ، بــśacī (قُدَرِهِ وسُلطانِهِ)، يُشرفُ على الكلِّ؛ ويُرى dhrāji—الاندفاعُ المتلألئُ—لِلواحدِ، أمّا صورتُه فلا تُرى.

त्रयः॑ । के॒शिनः॑ । ऋ॒तु॒ऽथा । वि । च॒क्ष॒ते॒ । स॒व्ँम्व॒त्स॒रे । व॒प॒ते॒ । एकः॑ । ए॒षा॒म् । विश्व॑म् । एकः॑ । अ॒भि । च॒ष्टे॒ । शची॑भिः । ध्राजिः॑ । एक॑स्य । द॒दृ॒शे॒ । न । रू॒पम् ॥त्रयः । केशिनः । ऋतुथा । वि । चक्षते । सव्ँम्वत्सरे । वपते । एकः । एषाम् । विश्वम् । एकः । अभि । चष्टे । शचीभिः । ध्राजिः । एकस्य । ददृशे । न । रूपम् ॥trayaḥ | keśinaḥ | ṛtu-thā | vi | cakṣate | saṃvatsare | vapate | ekaḥ | eṣām | viśvam | ekaḥ | abhi | caṣṭe | śacībhiḥ | dhrājiḥ | ekasya | dadṛśe | na | rūpam

त्रयःthree
त्रयः:
Kartā
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि
केशिनःthe long-haired ones
केशिनः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootकेशिन्
ऋतुथाseason by season; according to the seasons
ऋतुथा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverb)
Rootऋतु + -था
विapart; distinctly
वि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि
चक्षतेthey see; they behold
चक्षते:
TypeVerb
Root√चक्ष् (चक्षते)
संवत्सरेin the year
संवत्सरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसंवत्सर
वपतhe shears; he trims
वपत:
TypeVerb
Root√वप्
एकःone
एकः:
Kartā
TypeAdjective (numeral)
Rootएक
एषाम्of these
एषाम्:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootएतद्
विश्वम्the whole; everything
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective used substantively
Rootविश्व
एकःone
एकः:
Kartā
TypeAdjective (numeral)
Rootएक
अभिtowards; over
अभि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootअभि
चष्टेhe sees; he beholds
चष्टे:
TypeVerb
Root√चक्ष् (चष्टे)
शचीभिःwith powers; with efficacies
शचीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची
ध्राजिःthe course; the (swift) movement/track
ध्राजिः:
Kartā
TypeNoun
Rootध्राजि
एकस्यof the one
एकस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective (numeral) used substantively
Rootएक
ददृशेhas been seen; appears
ददृशे:
TypeVerb
Root√दृश्
not
:
TypeIndeclinable (particle)
Root
रूपम्form; appearance
रूपम्:
Kartā (predicate nominal)
TypeNoun
Rootरूप