Rig Veda 1.162.18: Mandala 1, Sukta 162, Mantra 18

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)

Devata: Aśva / ritual implement (svadhiti) under divine order

Chandas: Triṣṭubh (verse-level verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

चतुस्त्रिंशद्वाजिनो देवबन्धोर्वङ्क्रीरश्वस्य स्वधितिः समेति । अच्छिद्रा गात्रा वयुना कृणोत परुष्परुरनुघुष्या वि शस्त ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.162.18

Transliteration

catús-triṃśad vājíno devá-bandhor váṅkrīr áśvasya svá-dhitiḥ sám eti | ácchidrā gā́trā vayúnā kṛṇota párūṣ-parur anú-ghuṣyā ví śasta ||

Translation

أربعٌ وثلاثونَ ضلعًا للجوادِ القويّ، قريبِ الآلهة؛ والفأسُ (svadhiti) يلتقي على الفرس. اجعلوا الأعضاءَ غيرَ مكسورةٍ بمهارةٍ قَويمةٍ وبمنهجٍ نافذ؛ مفصلًا بعد مفصل، أعلِنوا واقطعوا بصوتٍ لائقٍ وفنٍّ موزون.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चतुःत्रिंशत्: thirty-four
• चतुःत्रिंशत्: विशेषणम् (कर्तृपदस्य/नामपदस्य)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: चतुः- + त्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक) → चतुःत्रिंशत्

• वाजिनः: the racers/steeds (swift ones)
• वाजिनः: कर्तृ (वर्ण्याः/उद्दिष्टाः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक; वाज ‘strength/prize’)

• देवबन्धोः: of the gods’ kinsman/friend
• देवबन्धोः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of …’
• Type: Noun
• Root: देवबन्धु (प्रातिपदिक; देव + बन्धु)

• वङ्क्रीः: the curved parts/appendages (called vaṅkrī-s)
• वङ्क्रीः: कर्तृ (समेति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वङ्क्री (प्रातिपदिक; RV-विशेषः—अश्वस्य उपकरण/अङ्गविशेषः)

• अश्वस्य: of the horse
• अश्वस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the horse’
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• स्वधितिः: the axe (cleaver)
• स्वधितिः: कर्तृ (समेति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्वधिति (प्रातिपदिक)

• समेति: comes together / meets
• समेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम् + इ (धातु: इ ‘to go’)

• अच्छिद्राः: uninjured, without holes
• अच्छिद्राः: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: अ- + छिद्र (प्रातिपदिक)

• गात्राः: the limbs
• गात्राः: कर्तृ (कृणोत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक; √गा/गम्? ‘body-limb’ as noun)

• वयुना: by means of skill/wise devices
• वयुना: करण
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• कृणोत: make, fashion
• कृणोत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• परुष्परुः: the (one) with joints and knuckles / the jointed frame
• परुष्परुः: कर्तृ (वि शस्त इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: परुष्परु (प्रातिपदिक; परुष ‘joint/knuckle’ + परु ‘knot/joint’—द्वन्द्व/समाहार-भावः)

• अनुघुष्या: resounding in response / echoing
• अनुघुष्या: विशेषणम् (क्रियाविशेषणभावः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: अनु + √घुष् (धातु: घुष् ‘to sound’) → अनुघुष्य (कृदन्त)

• वि: apart, asunder, distinctly
• वि: क्रियाविशेषण (शस्त इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• शस्त: cut/hew (it)
• शस्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शस् (धातु: ‘to cut/hew’ in RV usage) अथवा √शास् ‘to order’—अत्र कर्मक-छेदनार्थे