Rig Veda 1.142.12: Mandala 1, Sukta 142, Mantra 12

Sukta 1.142

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional for this adjoining Agni hymn cluster; attribution may vary by tradition)

Devata: Multiple (Pūṣan, Maruts, Viśve Devāḥ, Vāyu; oblation ultimately for Indra)

Chandas: Likely Jagatī/Triṣṭubh-contextual; contains a Gayatrī-reference (gāyatra-vepase) rather than necessarily the meter itself

Samhita Patha (Devanagari)

पूषण्वते मरुत्वते विश्वदेवाय वायवे । स्वाहा गायत्रवेपसे हव्यमिन्द्राय कर्तन ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.142.12

Transliteration

pūṣaṇvate marutvate viśvadevāya vāyave | svāhā gāyatravepase havyam indrāya kartana ||

Translation

قَدِّمُوا القُرْبَانَ فِي النِّدَاءِ الصَّاعِدِ إِلَى بُوشَنْ (Pūṣan) المُغَذِّي، وَإِلَى قُوَّةِ المَرُوت (Marut)، وَإِلَى فِشْفَدِيفَا (Viśvadeva) جَمِيعِ الآلِهَةِ، وَإِلَى فَايُو (Vāyu) نَفَسِ الحَيَاةِ. وَبِالصَّيْحَةِ المُقَدَّسَةِ «سْفَاهَا» (svāhā)، شَكِّلُوا القُرْبَانَ لِإِنْدْرَا، سَيِّدِ القُوَّةِ المُنِيرَةِ، بِوَاسِطَةِ اهْتِزَازِ دَفْعَةِ الغَايَتْرِي (Gāyatrī).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूषण्वते: to Pūṣan
• पूषण्वते: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक) ← √पुष् (पोषणे)

• मरुत्वते: to the Marut-possessing one / accompanied by the Maruts
• मरुत्वते: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: मरुत्वन्त् (प्रातिपदिक) ← मरुत् + -वत्

• विश्वदेवाय: to the All-Gods
• विश्वदेवाय: सम्प्रदान
• Type: Noun (collective/theonym)
• Root: विश्वदेव (प्रातिपदिक) = विश्व + देव

• वायवे: O Vāyu
• वायवे: सम्बोधन
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (hail!; offering-call)
• स्वाहा: (न/अप्रयोज्य) यज्ञ-उद्गार
• Type: Indeclinable (ritual exclamation)
• Root: स्वाहा (निपात/उद्गार)

• गायत्रवेपसे: to the gāyatra-impulse/rapture (epithet; i.e., to the one whose inspiration is gāyatra)
• गायत्रवेपसे: सम्प्रदान
• Type: Noun/epithet (compound)
• Root: गायत्र-वेपस् (प्रातिपदिक) = गायत्र + वेपस्

• हव्यम्: the oblation / offering
• हव्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) ← √हू (आह्वाने) (यज्ञ-सम्बद्ध)

• इन्द्राय: to Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• कर्तन: make/perform (it); prepare (the offering)
• कर्तन: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृत् (करणे) / √कृ (करणे) — Vedic injunctive/imperative formation