Rig Veda 1.124.3: Mandala 1, Sukta 124, Mantra 3
Sukta 1.124
Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥
Transliteration
eṣā́ divó duhitā́ práty adarśi jyótir vásānā samanā́ purástāt | ṛtásya pánthām ánv eti sā́dhu prajānatī́va ná díśo mināti ||
Translation
هذه ابنةُ السماء قد ظهرت أمامنا، متوشِّحةً بالنور، ثابتةً على سنّتها منذ البدء. تتبعُ على وجه السداد طريقَ Ṛta؛ وكأنها عالمةٌ، لا تنتهكُ الجهاتَ ولا تُخلّ بنظام الكائن.
Word by Word
एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)
दुहिताdaughter
दुहिता:
कर्तृ (एषा … दुहिता) / विशेष्य
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in front
प्रति:
उपसर्ग/दिशा-संबन्ध
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootप्रति
अदर्शिhas appeared/was seen
अदर्शि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश्
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
कर्म (वसानायाः) / उपपद-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
वसानाwearing, clothed (in)
वसाना:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वस् (वस् आच्छादने) → वसान (वर्तमान कृदन्त)
समानाsame, uniform
समाना:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक: समान)
पुरस्तात्in front, in the east/before
पुरस्तात्:
अधिकरण (स्थान) / दिशाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path, way
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
अन्वेतिfollows
अन्वेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + √इ (इ गतौ)
साधुstraight, rightly, well
साधु:
क्रिया-विशेषण
TypeAdjective/Adverb
Rootसाधु (प्रातिपदिक; अव्ययवत् प्रयोगः)
प्रजानतीknowing, discerning
प्रजानती:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Rootप्र + √ज्ञा (ज्ञा अवबोधने) → प्रजानत् (वर्तमान कृदन्त)
इवas if, like
इव:
उपमान-चिह्न
TypeIndeclinable
Rootइव
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन
दिशःdirections, quarters
दिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
मिनातिdiminishes, harms
मिनाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√मि (मि हिंसायाम्/क्षये; ‘to diminish, harm’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.