Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival

Chitrakuta Encampment

यद्द्रव्यं बान्धवानां वा मित्राणां वा क्षये भवेत्।नाहं तत्प्रतिगृह्णीयां भक्षान्विषकृतानिव।।।।

yad dravyaṃ bāndhavānāṃ vā mitrāṇāṃ vā kṣaye bhavet |

na ahaṃ tat pratigṛhṇīyāṃ bhakṣān viṣakṛtān iva ||

لن أقبل قطُّ مالًا يأتي من هلاك الأقارب أو الأصدقاء؛ فهو كطعامٍ مُزِج بالسمّ.

यत्whatever
यत्:
सम्बन्ध (Relative-correlative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun, Neuter Nominative Singular)
द्रव्यम्wealth/property
द्रव्यम्:
कर्ता (Kartā: subject of bhavet)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Neuter, Nominative, Singular)
बान्धवानाम्of relatives
बान्धवानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha: genitive)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
मित्राणाम्of friends
मित्राणाम्:
सम्बन्ध (Sambandha: genitive)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Neuter, Genitive, Plural)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
क्षयेin destruction/at the cost of ruin
क्षये:
अधिकरण (Adhikaraṇa: circumstance)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)
भवेत्should arise/be obtained
भवेत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, 3rd person singular)
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Kartā: subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन (Nominative Singular)
तत्that
तत्:
कर्म (Karma: object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Pronoun, Neuter, Accusative, Singular)
प्रतिगृह्णीयाम्would accept
प्रतिगृह्णीयाम्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + प्रति (उपसर्ग)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन (Optative, 1st person singular)
भक्षान्foods/morsels
भक्षान्:
उपमान (Upamāna: compared item)
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)
विषकृतान्poison-prepared
विषकृतान्:
उपमान (Upamāna qualifier)
TypeAdjective
Rootविष (प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातु + क्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष (विषेण कृतान् = prepared with poison); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'भक्षान्' इति विशेषणम्
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय

Bharata's army full of horses, elephants and chariots covering a distance of more than one and a half yojanas encamped by the side of the mountain.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
K
kinsmen
F
friends

FAQs

Ends do not justify means: wealth gained by harming loved ones is intrinsically impure and must be rejected.

Rāma explains to Lakṣmaṇa why he will not accept kingship or benefit that would come through conflict with Bharata or family.

Moral discernment and self-restraint—Rāma values righteousness over material gain.