Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

भरद्वाजाश्रमे भरतसैन्यस्य दिव्यात्मिथ्यम् / Divine Hospitality to Bharata’s Army at Bharadvaja’s Hermitage

प्राक्स्रोतसश्च या नद्यः प्रत्यक्स्रोतस एव च।पृथिव्यामन्तरिक्षे च समायान्त्वद्य सर्वशः।।।।

prāk-srotasaś ca yā nadyaḥ pratyak-srotasa eva ca | pṛthivyām antarikṣe ca samāyāntv adya sarvaśaḥ || 2.91.14 ||

«ولتأتِ الأنهار—الجارية شرقًا والجارية غربًا—في الأرض وفي السماء، اليوم من كل جهة إلى هنا.»

प्राक्स्रोतसःeast-flowing
प्राक्स्रोतसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राक्स्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन; नद्यः इति विशेष्यस्य विशेषणम्; समासः प्राक् + स्रोतस् (कर्मधारय)
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
याःwhich/that
याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रत्यक्स्रोतसःwest-flowing
प्रत्यक्स्रोतसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्स्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नद्यः इति विशेष्यस्य विशेषणम्; समासः प्रत्यक् + स्रोतस् (कर्मधारय)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
अन्तरिक्षेin the sky/atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
समायान्तुlet them come together
समायान्तु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अद्यtoday/now
अद्य:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (time adverb)
सर्वशःfrom everywhere
सर्वशः:
Kriyā-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formप्रकार/दिशावाचक-अव्यय (adverb: ‘from all sides/in every way’)

Let the rivers flowing towards the east, and the west, flowing on the earth and in the sky, flowing everywhere reach here and now.

R
Rivers (nadyaḥ)
E
Earth (pṛthivī)
B
Bharadvaja

FAQs

Dharma-driven generosity: nature’s abundance is summoned not for indulgence alone but to honor guests and uphold sacred hospitality.

As part of miraculous preparations, Bharadvāja calls rivers from all directions to supply what is needed.

Magnanimity—Bharadvāja seeks plentiful provisions to serve many (Bharata and the army).