Shloka 10

भरत-गुहसंवादः

Bharata and Guha: Trust, Hospitality, and the Burden of Grief

Devanagari script

तं निवर्तयितुं यामि काकुत्स्थं वनवासिनम्।बुद्धिरन्या न ते कार्या गुह सत्यं ब्रवीमि ते।।2.85.10।।

Transliteration

taṃ nivartayituṃ yāmi kākutsthaṃ vanavāsinam |

buddhir anyā na te kāryā guha satyaṃ bravīmi te ||

Translation

إني ماضٍ لأُعيدَ ذلك الأميرَ الكاكوتسثي المقيمَ في الغابة. فلا تُضمرْ رأيًا آخر يا غُها؛ فإني أقول لك الحق.

Word by Word

• तम्: him/that one
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; सर्वनाम

• निवर्तयितुम्: to bring back
• निवर्तयितुम्: Prayojana (प्रयोजनम्)
• Type: Verb
• Root: ni-√vṛt (धातु)
• Form: णिच्-प्रयोजक-धातु (causative) + तुमुन् (infinitive); “to cause to return/bring back”

• यामि: I go
• यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: yā (धातु)
• Form: लट् (present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• काकुत्स्थम्: the Kakutstha (Rama)
• काकुत्स्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kākutstha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• वनवासिनम्: dwelling in the forest
• वनवासिनम्: Visheshana (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: vana + vāsin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; सप्तमी-तत्पुरुषः (vana-vāsin = “dwelling in the forest”)

• बुद्धिः: thought/plan
• बुद्धिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: buddhi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्

• अन्या: other
• अन्या: Visheshana (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; ‘बुद्धिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• ते: for you
• ते: Sampradana (सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी (4th case), एकवचनम्

• कार्या: to be done/entertained
• कार्या: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: kārya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)

• गुह: O Guha
• गुह: Sambodhana (सम्बोधनम्)
• Type: Noun
• Root: guha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन (vocative), एकवचनम्

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: satya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (as object of ‘ब्रवीमि’)

• ब्रवीमि: I say/tell
• ब्रवीमि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: brū (धातु)
• Form: लट् (present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदानम्)
• Type: Noun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी (4th case), एकवचनम्

Context

I am going to bring back that scion of the kakutsthas (Rama) who resides in the forest. O Guha, do not entertain any other thought. I am tellng you the truth.

Characters & Entities

• Bharata
• Guha
• Rāma (Kākutstha)
• vana (forest)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya and righteous intent: Bharata openly declares his purpose—to restore Rāma—showing that truthfulness is the basis for trust and dharmic action.

What is the narrative situation?

Bharata reassures the suspicious Guha that he has not come to harm Rāma, but to bring him back from forest exile.

Which character virtue is emphasized?

Integrity and fraternal loyalty—Bharata’s commitment is aligned with Dharma rather than ambition.