Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 117

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

Devanagari script

द्विगुणं तत्र निक्षिप्य श्रपयेत्संस्कृतेऽनले । घृतेन सिक्तं सिक्थं तु कृत्वा तत्ससितं करे ॥ ११७ ॥

Transliteration

dviguṇaṃ tatra nikṣipya śrapayetsaṃskṛte'nale | ghṛtena siktaṃ sikthaṃ tu kṛtvā tatsasitaṃ kare || 117 ||

Translation

بوضع مقدارٍ مضاعفٍ (من المكوّن) في ذلك، يُغلى على نار مُهيّأة على الوجه الصحيح. ثم تُرطَّب الشمعة/الشمع (wax) بالسمن (ghee) وتُشكَّل، وتُؤخذ في اليد مع مسحوق أبيض (سكر أو مادة بيضاء).

Word by Word

• द्विगुणम्: double (quantity)
• द्विगुणम्: विशेषण (Qualifier of quantity)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (द्वौ गुणौ यस्य = double) used adverbially/qualifying quantity

• तत्र: there/in it
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• निक्षिप्य: having put in
• निक्षिप्य: पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: नि-√क्षिप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; उपसर्ग: नि

• श्रपयेत्: should cook/boil
• श्रपयेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √श्रप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• संस्कृते: well-prepared/regulated
• संस्कृते: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: संस्कृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; agrees with अनले

• अनले: in the fire
• अनले: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: अनल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सिक्तम्: sprinkled/poured over
• सिक्तम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √सिच् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with सिक्थम्

• सिक्थम्: beeswax
• सिक्थम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सिक्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: and/indeed
• तु: सम्बन्ध-निपात (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle; contrast/emphasis)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन

• तत्-ससितम्: that (wax) made white/bright
• तत्-ससितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ससित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: तत्पुरुष (तत् + ससितम् = that which is with/like the moon; here ‘whitened/brightened’ sense)

• करे: in the hand
• करे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Speaker

Narada (instructional discourse within a technical/ritual section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes ritual precision—using proper measures, a properly prepared fire, and purified substances—reflecting the Kalpa-oriented discipline that supports dharmic practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by showing careful preparation and purity in ritual acts, it supports devotional observances where correct procedure is offered as a form of reverent service.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa/Vedanga-prayoga (procedural ritual science): measured quantities (dviguṇa), correct heating/cooking (śrapayet), and use of ritual materials like ghee and wax.