Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 69

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

प्राणानायम्य संकल्प्य न्यासान्पूर्वोदितांश्चरेत् । षट्कोणं रचयेद्भूमौ रक्तचंदनतंडुलैः ॥ ६९ ॥

Transliteration

prāṇānāyamya saṃkalpya nyāsānpūrvoditāṃścaret | ṣaṭkoṇaṃ racayedbhūmau raktacaṃdanataṃḍulaiḥ || 69 ||

Translation

بعد ضبط الأنفاس بالبراناياما وتعيين السَنْكَلْبَة (النية الطقسية)، يُؤدَّى النْياس كما سُبق بيانه؛ ثم يُرسَم على الأرض شكل السَّتْكُونا (سداسي الزوايا) بحبوب أرزٍّ ملوّنة بخشب الصندل الأحمر.

Word by Word

• प्राणान्: the breaths
• प्राणान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्

• आयम्य: having controlled
• आयम्य: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
• Type: Verb
• Root: आ-यम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having restrained/controlled'

• संकल्प्य: having resolved
• संकल्प्य: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
• Type: Verb
• Root: सम्-कल्प् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having resolved/intended'

• न्यासान्: the ritual placements (nyāsas)
• न्यासान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्

• पूर्वोदितान्: previously stated
• पूर्वोदितान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व + उदित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (पूर्वं उदिताः)

• चरेत्: should perform
• चरेत्: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• षट्कोणम्: a hexagon
• षट्कोणम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: षट् + कोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; द्विगु-समासः (षड्-कोणः)

• रचयेत्: should draw/construct
• रचयेत्: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: रच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• रक्तचन्दनतण्डुलैः: with rice grains (mixed) with red sandalwood
• रक्तचन्दनतण्डुलैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: रक्त + चन्दन + तण्डुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/तृतीया), बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (रक्तचन्दनेन युक्ताः तण्डुलाः)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within a ritual-technical exposition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes inner purification (prāṇāyāma), correct intention (saṅkalpa), and mantra-installation (nyāsa) as prerequisites before external ritual acts like drawing a mandala—showing that ritual efficacy begins with disciplined consciousness.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it supports bhakti by prescribing a reverent, orderly approach to worship: intention, sanctification of the body through nyāsa, and creating a sacred space (ṣaṭkoṇa) for deity-centered practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied ritual science—procedural discipline (saṅkalpa/nyāsa), breath regulation (yogic-ritual prāṇāyāma), and mandala/yantra construction—typical of Narada Purana’s Book 1.3 technical (Vedāṅga-aligned) material.