Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 15

गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

babhūva balavāndharmī kṛtajño guṇavānsudhīḥ | dharmajñaḥ so'pi sagaro muneramitatejasaḥ | samitkuśāmbupuṣpādi pratyahaṃ samupānayat || 15 ||

وصار سَغَرا قويًّا، مستقيمًا على الدَّرما، شاكرًا للفضل، ذا فضائل وحِكمة—عارفًا بالدَّرما. وكان كلَّ يومٍ يحمل إلى الحكيم ذي البهاء الذي لا يُقاس قرابينَ مثل حطبِ القربان، وعشبِ الكوشا، والماء، والزهور، وما شابه ذلك.

बभूवbecame; was
बभूव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
बलवान्strong
बलवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
धर्मीrighteous; virtuous
धर्मी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
कृतज्ञःgrateful
कृतज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृतज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
गुणवान्virtuous; possessing qualities
गुणवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
सुधीःwise; intelligent
सुधीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
धर्मज्ञःknower of dharma
धर्मज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'धर्मं जानाति' (knower of dharma); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं सगरः इति
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (particle: also/even)
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
अमित-तेजसःof (him) of immeasurable splendor
अमित-तेजसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'अमितं तेजः यस्य' (of immeasurable splendor); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं मुनेः इति
समित्-कुश-अम्बु-पुष्प-आदिfirewood, kuśa grass, water, flowers, etc.
समित्-कुश-अम्बु-पुष्प-आदि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमित् (प्रातिपदिक) + कुश (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (collective list): 'समिधः कुशाः अम्बु पुष्पाणि च' इत्यादि; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समाहारार्थ)
प्रति-अहम्every day
प्रति-अहम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + अहन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: 'प्रत्यहं' = 'प्रति अहम्/अहनि' (each day); क्रियाविशेषण
समुपानयत्brought; offered
समुपानयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उप + नी (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

Narada (narrating within the Purva Bhaga dialogue tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

S
Sagara
M
Muni (unnamed sage)

FAQs

It presents dharma as lived conduct: inner virtues (gratitude, wisdom) are validated through daily, humble service to a realized sage, showing that character and disciplined practice together sustain spiritual progress.

Though not naming a deity directly, it models bhakti as reverential seva—regular offerings and attentive care to the guru/saint, a classic devotional discipline that purifies the heart and stabilizes faith.

Ritual practicality is implied: samit (firewood) and kuśa are standard yajña materials, indicating basic kalpa-style discipline—knowing what to offer, maintaining daily regularity, and supporting sacred rites with proper items.