Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 62

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

पापैर्जडो विधौ गर्भः शुभदृष्टिविवर्जिते । मृगांत्यगे वामनकः सौरेंद्रर्कनिरीक्षिते । धीनयोदपगैस्त्र्यंशैः पापास्तैरसिरोह्रदाः ॥ ६२ ॥

pāpairjaḍo vidhau garbhaḥ śubhadṛṣṭivivarjite | mṛgāṃtyage vāmanakaḥ saureṃdrarkanirīkṣite | dhīnayodapagaistryaṃśaiḥ pāpāstairasirohradāḥ || 62 ||

إذا وقع الإخصاب (garbha) تحت تأثير زحل المُبتلى (Vidhu) من غير نظرٍ سعدٍ مؤيِّد، صار الولد بليدَ الفهم. وإن كان ذلك عند نهاية مِرْغَشِيرْشا (Mṛgaśīrṣa) صار قَزَماً (Vāmana). وإذا ألقى الشمسُ وإندرا (المشتري) نظرَهما، وكانت العُشور (tryaṃśa) مشغولةً بأقسامٍ نحسة مثل dhīna وyodapa وغيرها، أحدثت تلك النحوس آلاماً كأمراض الرأس واضطرابات الدم.

पापैःby/with sins
पापैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
जडःdull, inert
जडः:
कर्तृ-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootजड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
विधौin the Moon (lunar position)
विधौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootविधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
गर्भःthe embryo/pregnancy
गर्भः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
शुभ-दृष्टि-विवर्जितेin (a place/condition) devoid of auspicious aspect
शुभ-दृष्टि-विवर्जिते:
अधिकरण-विशेषण (Adhikaraṇa-viśeṣaṇa/Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formसमासः (Compound): तत्पुरुष (Tatpuruṣa), ‘शुभदृष्ट्या विवर्जित’ = deprived of auspicious aspect; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
मृग-अन्त्यगेin the end of Mṛga (nakṣatra/segment)
मृग-अन्त्यगे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeAdjective
Rootमृग (प्रातिपदिक) + अन्त्य (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक/ग-प्रत्यय ‘going/being in’)
Formसमासः (Compound): तत्पुरुष (Tatpuruṣa), ‘मृगस्य अन्त्ये गे’ = in the last part of Mṛga (Mṛgaśīrṣa); पुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
वामनकःa dwarf-like (condition/person)
वामनकः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootवामनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
सौर-इन्द्र-अर्क-निरीक्षितेin (a condition) aspected by Saturn-Jupiter-Sun
सौर-इन्द्र-अर्क-निरीक्षिते:
अधिकरण-विशेषण (Adhikaraṇa-viśeṣaṇa/Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + निरीक्षित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formसमासः (Compound): तत्पुरुष (Tatpuruṣa), ‘सौर-इन्द्र-अर्कैः निरीक्षित’ = aspected by Saturn, Jupiter, Sun; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
धी-नय-उदपगैःby intellect, conduct, and (supporting) factors
धी-नय-उदपगैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक) + नय (प्रातिपदिक) + उदपग (प्रातिपदिक)
Formसमासः (Compound): द्वन्द्व (Dvandva) (enumerative), ‘धी, नय, उदपग’ (three factors); तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
त्रि-अंशैःby three parts/portions
त्रि-अंशैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
Formसमासः (Compound): द्विगु (Dvigu), ‘त्रयः अंशाः’ = three parts; पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
पापाःsinful/inauspicious
पापाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
तैःby those
तैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
असिरोह्रदाःAsirohradas (name/technical term)
असिरोह्रदाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक) + रोह्रद (प्रातिपदिक)
Formसमासः (Compound): तत्पुरुष (Tatpuruṣa) (relation unclear/lexicalized); पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

Sage Nārada (in dialogue with the Sanatkumāra tradition on dharma and technical knowledge)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

S
Surya
I
Indra (Jupiter/Brihaspati)

FAQs

It links karmic merit and demerit (puṇya–pāpa) with observable outcomes through Vedāṅga Jyotiṣa, teaching that one should pursue dharma and purification so that life-beginnings are supported by auspicious influences.

Though technical, it indirectly supports bhakti by urging a dharmic, sattvic life—devotion, purity, and right conduct are presented as the means to counteract pāpa and invite śubha (auspiciousness) into one’s life.

Vedāṅga Jyotiṣa: the verse uses concepts like planetary aspects (dṛṣṭi), nakṣatra placement (Mṛgaśīrṣa), and divisional measures (tryaṃśa/drekkāṇa) to describe predicted results.