HomeMatsya PuranaAdh. 3Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Matsya Purana — Brahmā’s Four Faces, Shloka 14

*मत्स्य उवाच सत्त्वं रजस् तमश् चैव गुणत्रयम् उदाहृतम् साम्यावस्थितिर् एतेषां प्रकृतिः परिकीर्तिता //

*matsya uvāca sattvaṃ rajas tamaś caiva guṇatrayam udāhṛtam sāmyāvasthitir eteṣāṃ prakṛtiḥ parikīrtitā //

قال الربّ ماتسيا: إنّ السَّتْفَة (sattva) والرَّجَس (rajas) والتَّمَس (tamas) قد أُعلنت أنها الغونات الثلاث. والحالة التي تكون فيها هذه الغونات في توازن تُسمّى براكريتي (Prakṛti)، أي الطبيعة الأولى.

मत्स्य उवाचMatsya said
मत्स्य उवाच:
सत्त्वम्sattva (clarity, harmony)
सत्त्वम्:
रजस्rajas (activity, passion)
रजस्:
तमःtamas (inertia, darkness)
तमः:
च एवand indeed
च एव:
गुणत्रयम्the triad of qualities
गुणत्रयम्:
उदाहृतम्is declared/expounded
उदाहृतम्:
साम्य-अवस्थितिःequilibrium-state/balanced condition
साम्य-अवस्थितिः:
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
प्रकृतिःPrakṛti (primordial Nature)
प्रकृतिः:
परिकीर्तिताis called/celebrated as
परिकीर्तिता:
Lord Matsya (Matsya Avatara of Vishnu)
MatsyaSattvaRajasTamasPrakriti
Guṇa-trayaSāṃkhyaPrakṛtiCreationPhilosophy

FAQs

It defines Prakṛti as the equilibrium of sattva, rajas, and tamas—implying that cosmic manifestation begins when this balance is disturbed, and dissolution tends toward re-equilibration.

It frames ethical self-governance as managing the guṇas: cultivating sattva (clarity and restraint), regulating rajas (ambition and action), and reducing tamas (negligence), which supports righteous rule and disciplined household life.

No direct Vāstu or ritual rule is stated; indirectly, it supports the principle of balance (sāmya) as a foundational ideal behind orderly ritual conduct and harmonious design thinking later emphasized in Purāṇic traditions.