Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Adhyaya 81Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

राजोवाच यैर्निरस्तो भवांल्लुब्धैः पुत्रदारादिभिर्धनैः ।

तेषु किं भवतः स्नेहमनुबध्नाति मानसम् ॥

rājovāca yair nirasto bhavāṃl lubdhaiḥ putra-dārādibhir dhanaiḥ /

teṣu kiṃ bhavataḥ sneham anubadhnāti mānasam

قال الملك: «مع أنك طُرِدتَ على يد أولئك الجشعين—أبناؤك وزوجتك وسائرهم—من أجل المال، فلماذا لا يزال قلبك متعلّقًا بهم بالمودة؟»

राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यैःby whom
यैः:
Karta (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-प्रश्न (relative pronoun)
निरस्तःcast out
निरस्तः:
Karma (कर्म/Patient)
TypeVerb
Rootनिर् + अस् (धातु) → निरस्त (कृदन्त, क्त/PPP)
FormPPP, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे
भवान्you (sir)
भवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific 'you')
लुब्धैःgreedy
लुब्धैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootलुब्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; यैः इत्यस्य विशेषणम्
पुत्रदारादिभिःby sons, wife, and others
पुत्रदारादिभिः:
Karta (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootपुत्र + दार + आदि (प्रातिपदिक-त्रय)
Formसमाहार/समुच्चयार्थे तत्पुरुष (पुत्र-दार-आदि); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
धनैःfor wealth / with wealth
धनैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; साधन/हेतु-भावे
तेषुin/for them
तेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
किम्what?
किम्:
Praśna (प्रश्न/Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
भवतःof you
भवतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्नेहम्affection
स्नेहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनुबध्नातिbinds/attaches
अनुबध्नाति:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअनु + बन्ध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मानसम्the mind
मानसम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तृ/कर्म-भावे (mind as subject)
King Suratha to Merchant Samadhi

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Moha (delusive attachment)Psychology of bondageInquiry leading to spiritual instruction

FAQs

The verse directly names the paradox of samsāric bondage: the mind remains attached even to sources of harm. Recognizing this irrational clinging is the first step toward seeking a transcendent cure.

Didactic narrative framing the Devi Mahatmyam’s core teaching on delusion and refuge in the Goddess; not a pañcalakṣaṇa segment.

‘Sneha binding the mind’ is a technical depiction of bandha (bondage). The coming revelation will identify the deeper power behind such binding as the Goddess’s māyā/mahāmoha—whose grace also grants liberation.