Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Adhyaya 58The Kurma-Form of Narayana: Mapping Bharata through Nakshatras, Regions, and Planetary Afflictions

मणिमेघः क्षुराद्रिश्च खञ्जनोऽस्तगिरिस्तथा ।

अपरान्तिका हैहयाश्च शान्तिका विप्रशस्तकाः ॥

maṇimeghaḥ kṣurādriś ca khañjano 'stagiris tathā / aparāntikā haihayāś ca śāntikā vipraśastakāḥ

هناك مَنيـمِغَ (Maṇimegha)، وكْشورادري (Kṣurādri)، وخَنْجَنَ (Khañjana)، وأستاغيري (Astagiri)؛ وكذلك الأبارانتيكا (Aparāntika)، والهايهايا (Haihaya)، والشانتيكا (Śāntika)، والفيبراشاستاكا (Vipraśastaka)—وهم من شعوب وتخوم ذلك الربع.

मणिमेघःMaṇimegha (name)
मणिमेघः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमणि + मेघ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'jewel-cloud'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षुराद्रिःKṣurādri (name; razor-mountain)
क्षुराद्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षुर + अद्रि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
खञ्जनःKhañjana (name)
खञ्जनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootखञ्जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्तगिरिःAstagiri (name; western mountain)
अस्तगिरिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्त + गिरि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चय/तुल्यार्थ (likewise/also)
अपरान्तिकाःAparāntikās (people of Aparānta)
अपरान्तिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअपरान्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (जनपद/जातिनाम), प्रथमा, बहुवचन
हैहयाःHaihayas
हैहयाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहैहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शान्तिकाःŚāntikās
शान्तिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशान्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (जन/जातिनाम), प्रथमा, बहुवचन
विप्रशस्तकाःVipraśastakas (praised by Brahmins)
विप्रशस्तकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविप्र + शस्तक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विप्रैः शस्ताः/विप्रशस्ताः इति भावः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Frame not explicit in these verses (catalogue style within the Purāṇic narration)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmographyEthnonymsToponymsPurāṇic geography

FAQs

Purāṇic catalogues preserve cultural memory: tribes, lineages, and landscapes are treated as components of dharmic history rather than mere cartography.

Sthāna (description of the earth/regions) with touches of Vaṃśa (when famous lineages like Haihaya are named).

Names that sound like mountains, directions, or natural images hint at a symbolic geography where human groups are ‘qualities’ distributed across the cosmic body.