Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Adhyaya 50Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयंगताः ।

ततोऽसृजत् पुनर्ब्रह्मा रुद्रं क्रोधात्मसम्भवम् ॥

nava brahmāṇa ity ete purāṇe niścayaṃ-gatāḥ | tato ’sṛjat punar brahmā rudraṃ krodhātma-sambhavam ||

هؤلاء مُثبَتون في البورانا بوصفهم «البراهمات التسعة» (التسعة من الآباء الأوائل). وبعد ذلك خلق براهمā من جديد رودرا، المولود من جوهر الغضب نفسه.

नवnine
नव:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषणम्; पुंलिङ्गे ब्रह्माणः इत्यस्य विशेषणम् (numeral adjective: ‘nine’)
ब्रह्माणःBrahmās / creators
ब्रह्माणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इतिthus
इति:
Vakyopanyasa (वाक्योपन्यास)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
निश्चयम्certainly
निश्चयम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as an adverbial accusative: ‘certainly’)
गताःare established/accepted
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्तरि कृदन्त (Past Active Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ततःthereupon
ततः:
Kriya-sambandha (क्रियासम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/अनन्तरार्थे (thereupon/then)
असृजत्created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्रोध-आत्म-सम्भवम्born of (his) wrath
क्रोध-आत्म-सम्भवम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुष): ‘क्रोधः आत्मा यस्य/यतः’ + ‘सम्भव’—‘born from/whose origin is wrath’
Mārkaṇḍeya (continuing narration)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

BrahmāRudra
CosmologySargaRudra-tattvaDelegated creation (prajāpatis)

FAQs

Cosmic order includes forces of dissolution and intensity: Rudra arises as a necessary principle when creation requires transformative power, even if sourced from ‘wrath’.

Sarga: it continues primary creation by naming principal progenitors and introducing Rudra’s origin as part of the cosmic functional balance.

‘Wrath’ here can signify concentrated tapas-like energy that breaks inertia. Rudra embodies the catalytic force that both destroys obstruction and renews the possibility of higher order.