Shloka 23

Adhyaya 41Secondary Creation

सर्वमात्ममयं यस्य सदसज्जगदीदृशम् ।

गुणागुणमयन्तस्य कः प्रियः को नृपाप्रियः ॥

sarvam ātmamayaṁ yasya sadasaj jagadīdṛśam / guṇāguṇamayantasya kaḥ priyaḥ ko nṛpāpriyaḥ

لِمَن يرى هذا العالم كلَّه—مُدرَكًا على أنه وجودٌ ولاوجود—مكوَّنًا من الذات، وهو متجاوزٌ للصفات وللاصفات، فما الذي يكون محبوبًا لديه وما الذي يكون مكروهًا، أيها الملك؟

sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; used substantively ‘everything’
ātma-mayammade of the Self
ātma-mayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātman (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular; tatpuruṣa: ‘consisting of Self’ qualifying ‘sarvam’
yasyaof whom/whose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; relative pronoun
sat-asatthe existent and the non-existent
sat-asat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsat (कृदन्त; √as अस्, शतृ/सत्) + asat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular (collective dvandva); ‘the real and the unreal’
jagatthe world
jagat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
īdṛśamsuch/like this
īdṛśam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootīdṛśa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular; adjective qualifying the preceding notion (sat-asat jagat)
guṇa-aguṇa-mayammade of qualities and non-qualities
guṇa-aguṇa-mayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootguṇa (प्रातिपदिक) + aguṇa (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular; tatpuruṣa with dvandva-internal: ‘consisting of qualities and non-qualities’
tasyafor him/of him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
kaḥwho/what (is)
kaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; interrogative pronoun
priyaḥdear
priyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; used substantively ‘dear one’
kaḥwho/what (is)
kaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; interrogative pronoun
nṛpa-apriyaḥdisliked by the king
nṛpa-apriyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + apriya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa: ‘not dear to the king’ / ‘king-disliked’
Dattātreya addressing a king (nṛpa) within the discourse

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "jnana", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Advaita-like non-dualismEquanimityDetachmentLiberation

FAQs

When one’s identity is rooted in the Self rather than in social transactions, partiality collapses. The ethical fruit is impartiality: reduced anger, favoritism, and retaliatory harm.

Not a creation/genealogy/manvantara unit; it is mokṣa-śāstra embedded in Purāṇa—teaching the liberating vision that undergirds dharma.

‘Sat and asat’ can indicate the play of manifest/unmanifest; seeing both as ātman dissolves dualistic valuation (rāga-dveṣa), a key threshold for samādhi.