Shloka 97

Adhyaya 34 — Duties of Women

Sanskrit

वैश्वदेवन्ततः कुर्याद्धलयस्तत्र मे शृणु ।

यथास्थानविभागन्तु देवानुद्दिश्य वै पृथक् ॥

Transliteration

vaiśvadevantataḥ kuryād dhalayas tatra me śṛṇu |

yathāsthānavibhāgaṃ tu devān uddiśya vai pṛthak ||

Translation

وبعد ذلك يُؤدَّى قربانُ فايشفاديفا (Vaiśvadeva)؛ فاسمع مني بشأن الأنصبة فيه. ويجب أن يكون التوزيع بحسب المواضع اللائقة، مع مخاطبة الآلهة كلًّا على حدة.

Word by Word

• वैश्वदेवम्: the Vaiśvadeva rite
• वैश्वदेवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैश्वदेव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (वैश्वदेव-यज्ञ/कर्म)

• ततः: then
• ततः: Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय (then)

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हलयः: O Halaya
• हलयः: Sambodhana/Śrotā (सम्बोधन/श्रोता)
• Type: Noun
• Root: हलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (सम्बोधन/उपदेश-प्रसङ्गे श्रोता)

• तत्र: there/in that context
• तत्र: Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb: there/in that matter)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (genitive/6th), एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञा), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• यथा-स्थान-विभागम्: the distribution according to place
• यथा-स्थान-विभागम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यथा (अव्यय) + स्थान (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-पूर्वपदसमास (यथास्थानम्) + तत्पुरुष (यथास्थानस्य विभागः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषणार्थक अव्यय (but/indeed)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• उद्दिश्य: addressing/with reference to
• उद्दिश्य: Pūrvakāla/Prayojana (पूर्वकाल/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: उद् + दिश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund: having addressed/with reference to)

• वै: indeed
• वै: Niyama (नियम/emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/खल्वर्थक अव्यय (indeed/emphatic particle)

• पृथक्: separately
• पृथक्: Prakāra (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: separately)

Speakers

• Unspecified in input (instructional voice)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Viśve Devāḥ (All Gods) (implied by Vaiśvadeva)

Key Themes

• Dharma
• Vaiśvadeva
• Householder daily ritual
• Ritual intentionality (uddeśa)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The rite trains precision and mindful intention: offerings are not generic but directed (uddeśa) and properly placed, reflecting a worldview where duty is fulfilled through attentive differentiation rather than vague piety.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Ācāra/ritual instruction; not pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

‘All-gods’ worship symbolizes integrating all functions of life into a single harmonized order; ‘separately’ indicates discernment—honoring each force/faculty without confusion, yet within one rite.