Shloka 64
इन्द्रवृत्रयुद्धवर्णनम्
Indra–Vṛtra Conflict and the Adversaries’ Tapas-Targeting Counsel
स तु विद्धलतां गत्वा प्रतिलभ्य च चेतनाम् । राम: प्रत्यागतप्राण: प्राणमद् विष्णुतेजसम्,परशुरामजी एक बार मूर्च्छित होकर जब पुन: होशमें आये तब मरकर जी उठे हुए मनुष्यकी भाँति उन्होंने विष्णुतेज धारण करनेवाले भगवान् श्रीरामको नमस्कार किया। तत्पश्चात् भगवान् विष्णु श्रीरामकी आज्ञा लेकर वे पुनः महेन्द्रपर्वतपर चले गये। वहाँ भयभीत और लज्जित हो महान् तपस्यामें संलग्न होकर रहने लगे
sa tu viddhalatāṁ gatvā pratilabhya ca cetanām | rāmaḥ pratyāgataprāṇaḥ prāṇamad viṣṇutejasam ||
سقط في حالٍ من الذهول والوهن، ثم ما لبث أن استعاد وعيه. وعندئذٍ، كمن أُعيد إلى الحياة بعد الموت، انحنى بخشوع وسجد إجلالًا للربّ راما، وقد تجددت فيه نفخة الحياة وحمل التجلّي المتأجّج لطاقة فيشنو الإلهية. وبإذن راما انطلق ثانيةً إلى جبل ماهيندرا، وهناك—خائفًا خجلانًا—أقبل على رياضاتٍ شديدة، مقيمًا في توبةٍ منضبطة.
लोगश उवाच
Educational Q&A
Even a mighty figure, when confronted with a higher divine order, should respond with humility and self-correction. Shame (lajjā) and fear here become catalysts for tapas—disciplined penance—showing an ethical movement from pride or agitation toward restraint, reverence, and inner purification.
After collapsing into a faint or stunned condition, the figure regains consciousness and offers reverence to Lord Rāma, described as bearing Viṣṇu’s radiance. Then, with Rāma’s permission, he returns to Mount Mahendra and lives there in fearful, ashamed austerity.