Shloka 31
Mārkaṇḍeya’s Consolation to the King: Exempla of Rāma and the Efficacy of Allies (मार्कण्डेयाश्वासनम्)
Devanagari script
ब्रह्मोवाच यस्माद् राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रकर्शन । नाधर्मे धीयते बुद्धिरमरत्वं ददानि ते,ब्रह्माजीने कहा--शत्रुनाशन! राक्षसयोनिमें जन्म लेकर भी तुम्हारी बुद्धि अधर्ममें नहीं लगती; इसलिये (तुम्हारे माँगे हुए वरके अतिरिक्त) मैं तुम्हें अमरत्व भी देता हूँ
Translation
قال براهما: «يا قاهر الأعداء، مع أنك وُلدتَ في جنس الرّاكشَسا، فإن عقلك لا يثبت على الأدهرما؛ لذلك، وفوق النعمة التي سألتَها، أمنحك أيضًا الخلود.»
Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रहन् (प्रातिपदिक: ब्रह्मन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
यस्मात्because, since
यस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative singular used adverbially ('because/since')
राक्षस-योनौin a rākṣasa womb/birth
राक्षस-योनौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराक्षस + योनि
FormFeminine, Locative, Singular
तेof you, your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
जातस्यborn (of you who are born)
जातस्य:
TypeAdjective
Rootजात (√जन्)
FormMasculine, Genitive, Singular
अमित्र-कर्शनO enemy-crusher
अमित्र-कर्शन:
TypeNoun
Rootअमित्र + कर्शन
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अधर्मेin unrighteousness
अधर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
धी-यतेis placed, is directed
धी-यते:
TypeVerb
Rootधा (धीयते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
बुद्धिःintellect, mind
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
अमरत्वम्immortality
अमरत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमरत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
ददानिI give
ददानि:
TypeVerb
Rootदा
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDative, Singular
Speaker
विभीषण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes