Shloka 9
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
वासुदेव जगन्नाथ प्रणतार्तिविनाशन । विश्वात्मन् विश्वजनक विश्वहर्त: प्रभोडव्यय,“हे कृष्ण! हे महाबाहु श्रीकृष्ण! हे देवकीनन्दन! हे अविनाशी वासुदेव! चरणोंमें पड़े हुए दुखियोंका दुःख दूर करनेवाले हे जगदीश्वर! तुम्हीं सम्पूर्ण जगत्के आत्मा हो। अविनाशी प्रभो! तुम्हीं इस विश्वकी उत्पत्ति और संहार करनेवाले हो। शरणागतोंकी रक्षा करनेवाले गोपाल! तुम्हीं समस्त प्रजाका पालन करनेवाले परात्पर परमेश्वर हो। आकृति (मन) और चित्ति (बुद्धि)-के प्रेरक परमात्मन! मैं तुम्हें प्रणाम करती हूँ
vāsudeva jagannātha praṇatārtivināśana | viśvātman viśvajanaka viśvahartā prabho 'vyaya ||
قال فايشَمبايانا: «يا فاسوديفا، يا ربَّ الكون، يا مُزيلَ كربِ المنحنين لك! يا روحَ الكل، يا مُنشيءَ العالم ويا قابضَه—أيها الربُّ الذي لا يفنى! أنت الذاتُ الباطنةُ في جميع الكائنات؛ أنت وحدك تُظهر هذا الكون وأنت وحدك ترده إليك. أنت ملجأُ المستسلمين وحاميهم، الحاكمُ الأعلى الذي يعول جميع الخلائق».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches bhakti grounded in metaphysics: the Lord is approached as the refuge of the suffering and surrendered, and is simultaneously the cosmic Self who creates, sustains, and withdraws the universe—hence worthy of complete reliance and reverence.
In Vaiśampāyana’s narration, a devotional hymn-like address is voiced to Kṛṣṇa (Vāsudeva), piling epithets that present him as protector of supplicants and as the supreme cosmic principle responsible for the world’s origin and dissolution.