Shloka 10
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च
Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity
प्रपन्नपाल गोपाल प्रजापाल परात्पर । आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तक नतास्मि ते,“हे कृष्ण! हे महाबाहु श्रीकृष्ण! हे देवकीनन्दन! हे अविनाशी वासुदेव! चरणोंमें पड़े हुए दुखियोंका दुःख दूर करनेवाले हे जगदीश्वर! तुम्हीं सम्पूर्ण जगत्के आत्मा हो। अविनाशी प्रभो! तुम्हीं इस विश्वकी उत्पत्ति और संहार करनेवाले हो। शरणागतोंकी रक्षा करनेवाले गोपाल! तुम्हीं समस्त प्रजाका पालन करनेवाले परात्पर परमेश्वर हो। आकृति (मन) और चित्ति (बुद्धि)-के प्रेरक परमात्मन! मैं तुम्हें प्रणाम करती हूँ
prapannapāla gopāla prajāpāla parātpara | ākūtīnāṃ ca cittīnāṃ pravartaka natāsmi te ||
قال فايشَمبايانا: «يا حاميَ من يلجأ إليك، يا غوبالا، يا راعيَ الخلق أجمعين، يا أسمى من كل سموّ! يا مُحرّكَ القصد (ākūti) والفهم (citti)! لك أنحني ساجدًا.» وفي هذا الثناء يُخاطَب كريشنا لا بوصفه بطلًا فحسب، بل بوصفه الربَّ القائمَ على حفظ العالم، يرفع كربَ العاجزين ويهدي القوى الباطنة التي تُشكّل الاختيار الأخلاقي.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the divine as the refuge and protector of the vulnerable and as the inner guide who activates intention and discernment. Ethically, it implies that right action is supported by surrender to the highest good and by cultivating purified resolve (ākūti) and clear understanding (citti).
A speaker offers a formal salutation (stuti) to Kṛṣṇa, addressing him with titles that emphasize protection, sovereignty, and inner governance. The moment functions as devotional acknowledgment of Kṛṣṇa’s supreme status and his role as guardian of those who seek shelter.