Shloka 23
Āraṇyaka-parva Adhyāya 199: Dharmavyādha on Svakarma, Vidhi, and the Limits of Ahiṃsā
अथास्य ब्राह्मणो हस्तमगृह्नात्ू । अब्रवीच्चैनं जितक्रोधोडसि न ते किज्चिदपरित्याज्यं ब्राह्मुणार्थे ब्राह्मणोडपि त॑ महाभागं सभाजयत्,“तब ब्राह्मणने उनका हाथ पकड़ लिया और कहा--'राजन्! तुमने क्रोधको जीत लिया है। तुम्हारे पास कोई ऐसी वस्तु नहीं है, जिसे तुम ब्राह्मणके लिये न दे सको।' ऐसा कहकर ब्राह्मणने भी उन महाभाग नरेशका समादर किया
athāsya brāhmaṇo hastam agṛhṇāt | abravīc cainaṁ jitakrodho ’si na te kiñcid aparityājyaṁ brāhmaṇārthe | brāhmaṇo ’pi taṁ mahābhāgaṁ sabhājayat ||
ثم أمسك البراهمن بيده وقال له: «أيها الملك، لقد غلبت الغضب. وليس في ملكك شيء لا تقدر أن تبذله من أجل براهمن». وبعد أن قال ذلك، أكرم البراهمنُ أيضاً ذلك الحاكم النبيل بما يليق من الاحترام.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises mastery over anger (jitakrodha) as a mark of true kingship and dharma, and links that inner discipline to outward generosity: one who is self-controlled is also capable of giving without refusal for a righteous cause, especially in honoring and supporting brāhmaṇas.
A brāhmaṇa physically takes the king’s hand in a gesture of acknowledgment and reassurance, then commends him for conquering anger and for being willing to give anything for a brāhmaṇa’s sake; in return, the brāhmaṇa also pays respectful honor to the noble king.