Shloka 17
Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry and Sañjaya’s Etymologies of Kṛṣṇa’s Names
Puruṣottama-nāma-nirvacana
संजय उवाच नाकृतात्मा कृतात्मानं जातु विद्याज्जनार्दनम् आत्मनस्तु क्रियोपायो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात्,संजयने कहा--महाराज! जिसने अपने मनको वशमें नहीं किया है, वह कभी नित्यसिद्ध परमात्मा भगवान् श्रीकृष्णको नहीं पा सकता। अपनी सम्पूर्ण इन्द्रियोंको वशमें किये बिना दूसरा कोई कर्म उन परमात्माकी प्राप्तिका उपाय नहीं हो सकता
sañjaya uvāca | nākṛtātmā kṛtātmānaṃ jātu vidyāj janārdanam | ātmanas tu kriyopāyo nānyatrendriyanigrahāt ||
قال سَنْجَيا: «أيها الملك، من لم يَغْلِبْ نفسه لا يستطيع قط أن يعرف حقًّا جاناردانا (كريشنا)، الربّ الكامل. وللنفس لا وسيلة عملية للبلوغ سوى كبح الحواس.»
संजय उवाच
Educational Q&A
Realization of the divine (Janardana/Krishna) is not possible without inner discipline; the decisive method is indriya-nigraha—restraining and governing the senses so the mind becomes fit for true knowledge.
Sanjaya, narrating to Dhritarashtra, inserts a reflective teaching: amid the political and moral tensions of the Udyoga Parva, he emphasizes that spiritual clarity and right understanding depend on self-mastery rather than external actions alone.