Shloka 24

राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः

Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures

Devanagari script

त्रस्तमुद्विग्नहददयं हाहाभूतमचेतनम्‌ । क्षणेन विनशेत्‌ सर्व यदि राजा न पालयेत्‌,यदि राजा रक्षा न करे तो सारा जगत्‌ भयभीत, उद्विग्नचित्त, हाहाकारपरायण तथा अचेत हो क्षणभरमें नष्ट हो जाय

Transliteration

trastam udvignahṛdayaṁ hāhābhūtam acetanam | kṣaṇena vinaśet sarvaṁ yadi rājā na pālayet ||

Translation

إن لم يحمِ الملكُ ولم يحكم، لهلك كلُّ شيءٍ في لحظة—يستولي الخوف على الناس، وترتجف القلوب من القلق، ويستسلمون لصيحات الاستغاثة، كأنهم فاقدو الوعي.

Word by Word

त्रस्तम्terrified

उद्विग्नहृदयम्having an agitated heart

हाहाभूतम्reduced to cries of 'hā hā' (lamenting)

अचेतनम्senseless, unconscious

क्षणेनin a moment

विनश्येत्would perish

सर्वम्everything, the whole (world)

यदिif

राजाthe king

नnot

पालयेत्should protect / govern

Speaker

वसुमना उवाच

Characters & Entities

व

वसुमना (Vasumanā)

र

राजा (the king/ruler)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes