Shloka 104
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
“उनके यज्ञमें एक लाख दस हजार राजा सेवाकार्य करते थे। वे सभी अश्वमेधयज्ञका फल पाकर दक्षिणायनके पश्चात् आनेवाले उत्तरायणमार्गसे ब्रह्मलोकमें चले गये थे ।। स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात् पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,“सूृंजय! राजा अम्बरीष चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़कर थे और तुम्हारे पुत्रसे बहुत अधिक पुण्यात्मा भी थे। जब वे भी जीवित न रह सके तो दूसरेके लिये क्या कहा जा सकता है? अतः तुम अपने मरे हुए पुत्रके लिये शोक न करो
teṣāṁ yajñe eka-lakṣa-daśa-sahasrāṇi rājānaḥ sevā-kāryaṁ kurvanti sma | te sarve aśvamedha-yajña-phalaṁ prāpya dakṣiṇāyanāt paścād āgacchatā uttarāyaṇa-mārgeṇa brahma-lokaṁ gatāḥ || sa cen mamāra sṛñjaya caturbhadra-taraḥ tvayā | putrāt puṇya-taraś caiva mā putram anutapyathāḥ ||
في قربانه كان مئةٌ وعشرةُ آلافِ ملكٍ يقومون بخدمته والحضور بين يديه. وبعد أن نالوا ثواب الأشفاميدها، مضَوا جميعًا إلى عالم براهما (Brahmaloka) عبر الطريق الشمالي (uttarāyaṇa) الذي يأتي بعد المسار الجنوبي للشمس (dakṣiṇāyana). وقال فايُو: «يا سِرِنْجَيا، لقد كان الملك أمبريشا أوفر منك نصيبًا من أربع خصالٍ مباركة، وكان أعظم من ابنك فضلًا واستحقاقًا. فإذا كان حتى هو لم يثبت على الحياة، فماذا يُقال في غيره؟ فلا تحزن على ابنك الراحل.»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Even the most virtuous and highly meritorious persons are subject to death; recognizing the inevitability of mortality, one should restrain excessive grief and return to steadiness in dharma.
Vāyu addresses King Sṛñjaya to console him for his son’s death, citing King Ambarīṣa and the vast Aśvamedha context to show that great merit and excellence do not prevent death, and thus lamentation should be moderated.