Shloka 74
Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)
जैसे सर्दी बीतनेके बाद पर्वतके शिखरपर उत्पन्न हुआ सुन्दर शाखाओंसे युक्त, सुप्रतिष्ठित एवं शोभासम्पन्न कनेरका वृक्ष वायुके वेगसे टूटकर गिर जाता है, उसी प्रकार काम्बोजदेशके मुलायम बिछौनोंपर शयन करनेके योग्य सुदक्षिण वहाँ मारा जाकर पृथ्वीपर सो रहा था ।। महाहाभरणोपेत: सानुमानिव पर्वत: । सुदर्शनीयस्ताम्राक्ष: कर्णिना स सुदक्षिण:
mahābharaṇopetaḥ sānumān iva parvataḥ | sudarśanīyas tāmrākṣaḥ karṇinā sa sudakṣiṇaḥ ||
قال سنجيا: «مُتَزَيِّنًا بحُلِيٍّ بهيّة، شامخًا كجبلٍ ذي أكتافٍ ونتوءات، كان سودكشينا (Sudakṣiṇa) الحسنَ الطلعة، ذا العينين بلون النحاس، قد صرعه كَرْنَة (Karṇa). وهو الذي كان يليق به أن ينام على الفرش اللينة في أرض كَمْبوجا (Kāmboja)، فإذا به الآن مطروحٌ على التراب—وسقوطه يُشبَّه بشجرة الدِّفلى/الأولِيَندَر (oleander) الجميلة الراسخة الجذور على ذروة جبل، التي ما إن ينقضي الشتاء حتى يكسرها ريحٌ عاتٍ ويقذفها.» تُبرز الأبيات انقلاب الحرب الكالح: فترف الملوك ووقارهم يغدو بلا معنى حين يُحجَب الدَّرْمَا (dharma) بقوة السلاح والقدر.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the impermanence of worldly status and comfort: even one adorned like a mountain and accustomed to luxury can be felled in an instant by the force of war. It implicitly warns that pride in external splendor is fragile, and that the battlefield reduces all to the same earth.
Sañjaya reports that Karṇa has killed Sudakṣiṇa of Kamboja. The poet intensifies the scene through a simile: Sudakṣiṇa’s fall is compared to a beautiful, well-rooted oleander tree on a mountain peak being broken and thrown down by a strong wind.