Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

दुर्योधनकवचविमर्शः

Duryodhana’s Armor and the Tactical Reassessment

शुष्काशन्यश्न निष्पेतु: सनिर्घाता: सविद्युत: । चचाल चापि पृथिवी सशैलवनकानना,बिना वर्षके ही वज्र गिरने लगे। आकाशमें बिजलीकी चमकके साथ भयंकर गर्जना होने लगी। पर्वत, वन और काननोंसहित पृथ्वी काँपने लगी

sañjaya uvāca | śuṣkāśany aśni niṣpetuḥ sanirghātāḥ savidyutaḥ | cacāla cāpi pṛthivī saśailavanakānanā ||

قال سنجيا: حتى من غير مطر، سقطت صواعق من سماء يابسة، يصحبها دويٌّ هائل ولمعانُ برقٍ خاطف. وارتجّت الأرض نفسها، بما عليها من جبالٍ وغاباتٍ وبساتين—اضطرابٌ مشؤوم في الطبيعة يعكس اختلال النظام الأخلاقي وتزايد الرهبة من الحرب.

शुष्काशन्यःdry thunderbolts
शुष्काशन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशुष्क + अशनि
FormMasculine, Nominative, Plural
निष्पेतुःfell down / descended
निष्पेतुः:
TypeVerb
Rootनि√पत्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Parasmaipada
सनिर्घाताःwith loud crashes
सनिर्घाताः:
TypeAdjective
Rootस + निर्घात
FormMasculine, Nominative, Plural
सविद्युतःwith lightning
सविद्युतः:
TypeAdjective
Rootस + विद्युत्
FormMasculine, Nominative, Plural
चचालshook / trembled
चचाल:
TypeVerb
Root√चल्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
सशैलवनकाननाtogether with mountains, forests, and groves
सशैलवनकानना:
TypeAdjective
Rootस + शैल + वन + कानन
FormFeminine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
thunderbolt (aśani/aśni)
L
lightning (vidyut)
E
earth (pṛthivī)
M
mountains (śaila)
F
forests (vana)
G
groves/woodlands (kānana)

Educational Q&A

The verse highlights how adharma and mass violence are portrayed as disturbing the cosmic and natural order; ominous portents serve as ethical commentary, warning that actions in war have consequences beyond the battlefield.

Sañjaya reports terrifying omens: thunderbolts and lightning appear without rain, thunder roars, and the earth shakes with its mountains and forests—signs of impending calamity amid the Drona Parva war events.