Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

दुर्योधनकवचविमर्शः

Duryodhana’s Armor and the Tactical Reassessment

ततोडर्जुनगृहं गत्वा वासुदेव: सुदुर्मना: । भगिनीं पुत्रशोकार्तामाश्वचासयत दुःखिताम्‌,तब भगवान्‌ श्रीकृष्ण अत्यन्त उदास मनसे अर्जुनके शिविरमें गये और पुत्रशोकसे पीड़ित हुई अपनी दुखिया बहिनको आश्वासन देने लगे

tato 'rjunagṛhaṃ gatvā vāsudevaḥ sudurmanāḥ | bhaginīṃ putraśokārtām āśvāsayata duḥkhitām ||

قال سنجيا: ثم إن فاسوديفا (شري كريشنا)، مثقلاً بالحزن، مضى إلى مقرّ أرجونا. وهناك سعى إلى مواساة أخته، وقد أنهكها الأسى على ولدها وغمرها الكرب. وفي خضمّ العواقب القاسية للحرب، يبرز فعل كريشنا واجباً من واجبات الدارما: تثبيت قلب المفجوع، والنطق بكلمات تعيد الشجاعة وصفاء البصيرة الأخلاقية حين يوشك الفقد الشخصي أن يكسر العزم.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya (ablatival adverb: 'from that/thereupon')
अर्जुनगृहम्Arjuna's house/tent
अर्जुनगृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुनगृह
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
FormAbsolutive (क्त्वा), indeclinable; 'having gone'
वासुदेवःVasudeva (Krishna)
वासुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
सुदुर्मनाःvery downcast, deeply distressed
सुदुर्मनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदुर्मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भगिनीम्his sister
भगिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootभगिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
पुत्रशोकार्ताम्afflicted by grief for (her) son
पुत्रशोकार्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुत्रशोकार्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
आश्वचासयत्consoled, comforted
आश्वचासयत्:
TypeVerb
Rootआ-श्वस् (causative: आश्वासयति)
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada, 3rd person, Singular
दुःखिताम्sorrowful, distressed
दुःखिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुःखित
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vāsudeva (Kṛṣṇa)
A
Arjuna
K
Kṛṣṇa’s sister (bhaginī)

Educational Q&A

Even amid righteous conflict, dharma includes compassionate responsibility: one should support the grief-stricken, offer reassurance, and help them regain steadiness so that sorrow does not lead to despair or unethical action.

After a grievous loss (implied by the phrase ‘afflicted by grief for her son’), Kṛṣṇa goes to Arjuna’s camp quarters and begins consoling his sister, who is overwhelmed by mourning.