Shloka 22
अध्याय ३१ — द्रोणानीके तुमुलसंग्रामः
The Tumultuous Battle around Droṇa’s Formation
तं पद्मनिकराकारं पद्मपत्रनिभेक्षणम् | व्याकोशपदञ्माभमुखो नीलो विव्याध सायकै:,नीलका मुख विकसित कमलके समान कान्तिमान् था। उन्होंने पद्मसमूहकी-सी आकृति तथा कमल-दलके सदृश नेत्रोंवाले अश्वत्थामाको अपने बाणोंसे बींध डाला
taṁ padmanikarākāraṁ padmapatranibhekṣaṇam | vyākośapadmābhavaktraṁ nīlo vivyādha sāyakaiḥ ||
قال سانجيا: طعن نيلا أشواتثاما بسهامه—أشواتثاما الذي بدا قوامه كعنقودٍ من زهور اللوتس، وعيناه كبتلات اللوتس، ووجهه كلوتسٍ متفتّحٍ تمامًا. وفي خضم القتال يبرز السرد أنّ حتى المحارب الموصوف بصورٍ هادئة مباركة يظل خاضعًا لقانون الحرب القاسي غير الشخصي؛ فلا الجمال ولا البأس يقيان من الجراح.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse juxtaposes auspicious, lotus-like beauty with the reality of battlefield injury, highlighting that in war (especially under kṣatriya-dharma) outcomes follow action and circumstance rather than outward grace; ethical reflection arises from seeing how violence touches even the illustrious.
Sañjaya reports that the warrior Nīla shoots and pierces Aśvatthāmā with arrows, describing Aśvatthāmā through lotus-based similes (form, eyes, and face) to emphasize his striking appearance even amid combat.