Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दन:,फिर धूमरहित अग्निके समान एक तेजस्वी बाणको अभिमन्त्रित करके शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले आचार्यनन्दन अभश्रत्थामाने सर्वथा क्रोधावेशसे युक्त हो उसे प्रत्यक्ष और परोक्ष शत्रुओंके उद्देश्यसे चला दिया

sañjaya uvāca | dṛśyādṛśyān arigaṇān uddiśyācāryanandanaḥ | dhūmarahitāgnisamaṃ tejasvinaṃ bāṇam abhimantrya śatravīrasaṃhārakara ācāryanandano ’śvatthāmā sarvathā krodhāveśayuktaḥ taṃ pratyakṣa-parokṣaśatrūn uddiśya mumoca |

قال سنجيا: إنَّ أشفَتّامَا، ابنَ المُعلِّم، وقد اجتاحه سيلُ الغضب من كلِّ جانب، استحضر سهماً متلألئاً كالنار التي لا دخان لها، وقرَّبه بالمانترا. ثم وجَّهَه إلى جموع الأعداء—الظاهرين والخفيّين—وأطلقه قاصداً إفناءَ أبطال الخصم. وتُبرز الآية أن الغضب إذا اعتلى العرش حوَّل حتى القوّة المُقدَّسة إلى أداة خرابٍ لا تُميِّز.

दृश्यvisible
दृश्य:
Karma
TypeAdjective
Rootदृश्य
FormMasculine, Accusative, Plural
अदृश्यinvisible
अदृश्य:
Karma
TypeAdjective
Rootअदृश्य
FormMasculine, Accusative, Plural
अरी-गणान्groups of enemies
अरी-गणान्:
Karma
TypeNoun
Rootअरी (अरि) + गण
FormMasculine, Accusative, Plural
उद्दिश्यhaving aimed at / intending
उद्दिश्य:
TypeVerb
Rootउद् + दिश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
आचार्य-नन्दनःthe teacher's son (Aśvatthāman)
आचार्य-नन्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootआचार्य + नन्दन
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
अश्वत्थामा (Aśvatthāmā)
द्रोण (Droṇa) (implied by 'ācārya')
बाण (enchanted arrow)

Educational Q&A

The verse highlights the moral danger of krodha (rage): when anger dominates, even sacredly empowered means (abhimantrita weapons) are directed toward broad, potentially indiscriminate harm, blurring ethical restraint in warfare.

Sanjaya describes Aśvatthāmā, Droṇa’s son, empowering a blazing arrow with mantras and releasing it against enemy warriors—both those in plain sight and those not directly visible—driven by intense wrath.