Shloka 20

Devanagari script

शस्त्राकृतिभिराकीर्णमतीव पुरुषर्षभ । दृष्टवान्तरिक्षमाविग्ना: पाण्डुपाउ्चालसृज्जया:,पुरुषश्रेष्ठ] उस समय आकाशको विभिन्न शस्त्रोंक आकारवाले पदार्थोंसे अत्यन्त व्याप्त हुआ-सा देख पाण्डव, पांचाल और सूंजय योद्धा उद्विग्न हो उठे

Transliteration

sañjaya uvāca | śastrākṛtibhir ākīrṇam atīva puruṣarṣabha | dṛṣṭvāntarikṣam āvignāḥ pāṇḍu-pāñcāla-sṛñjayāḥ ||

Translation

قال سانجيا: يا ثور الرجال، لما رأى الباندافا والبانيچالا والسِرِنْجَيا السماء كأنها ممتلئة تمامًا بأشكالٍ على هيئة الأسلحة، اضطربوا قلقًا وفزعًا. إن السماء حين تبدو محمّلةً بالسلاح تُعلن رعب الحرب الأخلاقي—إذ ينتشر الخوف لا في الجيوش وحدها، بل في العالم كله، كأن العنف يطغى حتى على نظام الطبيعة.

Word by Word

• शस्त्र: weapons
• शस्त्र: Karana
• Type: Noun
• Root: शस्त्र
• Form: Neuter, Instrumental (in compound sense), Plural (in compound sense)

• आकृतिभिः: by forms/shapes
• आकृतिभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: आकृति
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• आकीर्णम्: filled, crowded, covered
• आकीर्णम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: आ-कीर्ण (कृदन्त from √कॄ/कीर् 'to scatter, strew')
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अतीव: exceedingly, very
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव

• पुरुषर्षभ: O bull among men
• Type: Noun (vocative address)
• Root: पुरुष-ऋषभ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb (absolutive)
• Root: √दृश्
• Form: Absolutive (क्त्वा)

• अन्तरिक्षम्: the sky/atmosphere
• अन्तरिक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• आविग्नाः: agitated, distressed
• आविग्नाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: आ-विग्न
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• पाण्डु: of Pāṇḍu / Pāṇḍava
• Type: Noun (proper, in compound)
• Root: पाण्डु
• Form: Masculine, Genitive (in compound sense), Singular

• पाञ्चाल: Pañcālas
• Type: Noun (proper, in compound)
• Root: पाञ्चाल
• Form: Masculine, Nominative (in compound sense), Plural (collective)

• सृञ्जयाः: Sṛñjayas
• सृञ्जयाः: Karta
• Type: Noun (proper)
• Root: सृञ्जय
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (implied by address puruṣarṣabha)
• Antarikṣa (the sky/atmosphere)
• Śastra (weapons)
• Pāṇḍavas
• Pāñcālas
• Sṛñjayas