Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

यस्य कार्यमकार्य वा युध्यत: स्यात्‌ सम॑ रणे । त॑ं कथं ब्राह्मण ब्रूया: क्षत्रियं वा धनंजय,धनंजय! रणभूमिमें युद्ध करते समय जिसके लिये कर्तव्य और अकर्तव्य दोनों समान हों, उसे तुम ब्राह्मण अथवा क्षत्रिय कैसे कह सकते हो?

yasya kāryam akāryaṃ vā yudhyataḥ syāt samaṃ raṇe | taṃ kathaṃ brāhmaṇa brūyāḥ kṣatriyaṃ vā dhanañjaya dhanañjaya ||

قال دْهْرِشْتَدْيُومْنَا: «يا دَهنَنْجَيَا، إذا كان الرجل في ساحة القتال، وهو يقاتل، يرى ما ينبغي فعله وما لا ينبغي فعله سواءً، فكيف تسميه براهمنًا أو كشاتريا؟ إذا انهار تمييز الواجب في الحرب، بطلت دلالات الطبقة والسلوك وفقدت معناها.»

यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कार्यम्duty; what ought to be done
कार्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
अकार्यम्non-duty; what ought not be done
अकार्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootअकार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
युध्यतःof (one) fighting
युध्यतः:
Sambandha
TypeVerb
Rootयुध्
FormPresent active participle, Masculine/Neuter, Genitive, Singular
स्यात्would be; may be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
समम्equal; the same
समम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormNeuter, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
तम्him; that person
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
ब्राह्मणO Brahmin
ब्राह्मण:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्रूयाःyou would say/call
ब्रूयाः:
TypeVerb
Rootब्रू
FormOptative (Vidhi-lin), 2nd, Singular, Parasmaipada
क्षत्रियम्a Kshatriya
क्षत्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
धनंजयO Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजय:
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
धनंजयO Dhanañjaya
धनंजय:
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Vocative, Singular

धष्टहुम्न उवाच

D
Dhṛṣṭadyumna
D
Dhanañjaya (Arjuna)
B
brāhmaṇa
K
kṣatriya
R
raṇa (battlefield)

Educational Q&A

The verse argues that social identity (brāhmaṇa/kṣatriya) is meaningful only when grounded in dharmic discernment. If a fighter treats right action and forbidden action as identical in battle, he has abandoned the ethical criteria that define righteous conduct, and thus cannot be properly classified by those ideals.

Dhṛṣṭadyumna challenges Dhanañjaya (Arjuna) with a pointed ethical question arising from battlefield conduct: if someone fighting has no distinction between duty and non-duty, on what basis can he be called a brāhmaṇa or a kṣatriya? The remark functions as a critique of moral confusion and a demand for principled warfare.