Shloka 36
द्रोणस्य सुपर्णव्यूहः — युधिष्ठिरप्रत्यव्यूहः
Droṇa’s Suparṇa Formation and Yudhiṣṭhira’s Counter-array
ते वध्यमाना: पार्थेन व्याकुलाश्न रथद्विपा: । तमेवाभिमुखा: क्षीणा: शक्रस्यातिथितां गता:,अर्जुनके द्वारा मारे जाते हुए रथ और हाथी व्याकुल होकर उन्हींकी ओर मुँह करके प्राणत्याग करनेके कारण इन्द्रलोकके अतिथि हो गये
te vadhyamānāḥ pārthena vyākulāś ca rathadvipāḥ | tam evābhimukhāḥ kṣīṇāḥ śakrasyātithitāṃ gatāḥ ||
قال سَنجايا: حين كان بارثا (أرجونا) يفتك بهم، اضطرب فرسانُ العربات وفِرَقُ الفيلة، فلم يوجّهوا وجوههم إلا نحوه وحده؛ ثم، وقد أنهكهم القتال، أسلموا أرواحهم وهم يواجهونه—فصاروا ضيوفَ شَكرا (إندرا) في السماء. وتُبرز الآية أخلاقَ الميدان القاسية: فالموتُ في القتال من غير أن يولّي المرء ظهره يُصوَّر طريقًا إلى مصيرٍ سماوي.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse reflects the epic’s martial ethic: in righteous warfare, meeting death while facing the foe—without fleeing—is idealized as a valorous end, symbolically rewarded as entry into Indra’s heaven.
Sañjaya describes Arjuna’s overwhelming assault: enemy chariot and elephant units, panicked and weakened, still turn toward Arjuna as they fall, dying in his very presence and thus being poetically said to become ‘guests of Indra’ in heaven.