Shloka 573
Devanagari script
अभिगम्याब्रवीद् व्यासो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । धर्मराज युधिष्ठिरका संकल्प (विचार-शक्ति) शोकसे नष्ट-सा हो गया था। वे क्रोधकी आगमें जलते हुए-से जान पड़ते थे। उन्हें सूतपुत्रके वधकी इच्छासे सहसा जाते देख महर्षि व्यास उनके समीप प्रकट हो गये और इस प्रकार बोले
Translation
قال سانجيا: عندئذٍ دنا المهرشي فياسا وخاطب يودهيشثيرا ابن الدارما. لقد بدا عزمُ الملك يودهيشثيرا (قوةُ تفكيره) كأنه قد أفسده الحزن؛ وكان كمن يحترق في نار الغضب. فلما رآه يندفع فجأةً وقد استبدّت به رغبة قتل ابن السوتا، أي كارنا، ظهر فياسا بقربه وقال على هذا النحو.
Word by Word
अभिगम्यhaving approached
अभिगम्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु: गम्)
Formल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययीभाव-प्राय), कर्तरि, पूर्वकाले (having done)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु: ब्रू)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धर्मपुत्रम्the son of Dharma (Yudhishthira)
धर्मपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
युधिष्ठिरम्Yudhishthira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes