Shloka 27
यदि हि स निहतः शयीत भूमौ यदुकुलपाण्डवनन्दनो महात्मा । ननु तव वसुधा नरेन्द्र सर्वा सगिरिसमुद्रवना वशं व्रजेत,नरेन्द्र! यदि यदुकुल और पाण्डवोंको आनन्दित करनेवाले महात्मा श्रीकृष्ण उस शक्तिसे मारे जाकर रणभूमिमें सो जाते, तो पर्वत, समुद्र और वनोंसहित यह सारी पृथ्वी आपके वशमें आ जाती
yadi hi sa nihataḥ śayīta bhūmau yadukula-pāṇḍava-nandano mahātmā | nanu tava vasudhā narendra sarvā sa-giri-samudra-vanā vaśaṁ vrajet, narendra ||
قال سنجيا: لو أنّ كريشنا العظيم النفس—مُفرِحَ سلالة يادو والباندافا—ضُرِبَ صريعًا فاضطجع في ساحة القتال، لآلت إليك، أيها الملك، هذه الأرضُ كلُّها، بما فيها جبالُها وبحارُها وغاباتُها، خضوعًا وسلطانًا لا محالة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights Kṛṣṇa as the pivotal support of the Pāṇḍavas’ cause: imagining his fall is tantamount to imagining the collapse of their resistance and the transfer of sovereignty. Ethically, it implies that power in the war is not merely numerical or martial, but anchored in the presence of a guiding, dharma-aligned intelligence.
Sañjaya addresses the king (Dhṛtarāṣṭra) and presents a hypothetical: if Kṛṣṇa were killed and lay on the battlefield, then the entire earth would come under the king’s control. It is a rhetorical assessment of how decisive Kṛṣṇa’s survival is for the war’s outcome.