Shloka 4
द्रोणपर्व — अध्याय १८: संशप्तकगणयुद्धे अर्जुनस्यास्त्रप्रयोगः
Drona Parva, Chapter 18: Arjuna’s astra-deployment against the Saṃśaptakas
उस सिंहनादने सम्पूर्ण दिशाओं, विदिशाओं तथा आकाशको व्याप्त कर लिया। इस प्रकार सम्पूर्ण लोक व्याप्त हो जानेसे वहाँ दूसरी कोई प्रतिध्वनि नहीं होती थी ।। सो$तीव सम्प्रहृष्टांस्तानुपलभ्य धनंजय: । किंचिदश्युत्स्मयन् कृष्णमिदं वचनमत्रवीत्,अर्जुनने उन सबको अत्यन्त हर्षमें भरा हुआ देख किंचित् मुसकराते हुए भगवान् श्रीकृष्णसे इस प्रकार कहा--
sa siṃhanādena sampūrṇā diśo vidiśaś ca tathā ākāśaṃ vyāptaṃ babhūva | evaṃ sampūrṇo loko vyāpto bhūtvā tatra dvitīyā kācid pratidhvanir na babhūva || so’tīva samprahṛṣṭāṃs tān upalabhya dhanaṃjayaḥ | kiṃcid acyut-smayan kṛṣṇam idaṃ vacanam abravīt ||
وانتشر ذلك الزئير كزئير الأسد في الجهات كلها، وفي الجهات الوسطى، وحتى في السماء. ولما عمَّ العالم بأسره لم يعد لِصدى آخر أن يقوم هناك—إذ غمر كلَّ شيء ذلك الصوت الواحد الطاغي. ولمّا رأى دهننجيا (أرجونا) أنهم جميعًا قد امتلأوا ابتهاجًا شديدًا، ابتسم ابتسامةً خفيفة وخاطب كريشنا (أچيوتا) بهذه الكلمات:
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective war-cries and displays of power can overwhelm an environment and shape morale. Ethically, it points to the psychological dimension of warfare—sound and spectacle can dominate perception—while also showing Arjuna’s composed discernment (a slight smile) as he turns to Kṛṣṇa for guidance rather than being swept away by the crowd’s exhilaration.
A tremendous lion-like roar has just resounded, filling all directions and the sky so completely that no other echo is heard. Sañjaya reports that Arjuna notices the opposing side (or the gathered warriors) in great excitement; then Arjuna, smiling slightly, begins to speak to Kṛṣṇa, setting up the next exchange.