अध्याय १५९ — रात्रौ श्रमविरामः
Night Exhaustion and Brief Pause in Battle
शकुने भ्रातरो वीरा गवाक्ष: शरभो विभु: । सुभगो भानुदत्तश्न शूरा: पजच महारथा:
śakune bhrātaro vīrā gavākṣaḥ śarabho vibhuḥ | subhago bhānudattaś ca śūrāḥ pañca mahārathāḥ ||
قال سنجيا: «إخوةُ شكوني—أبطالٌ شجعان—غاڤاكشا، وشارابها، وفيبهو، وسوبهاگا، وبهانودتّا: هؤلاء الخمسة كانوا من عِظامِ فرسانِ العربات (mahāratha).» وفي المناخ الأخلاقي لسرد الحرب، تُبرز الآية كيف تُساق جماعاتُ القرابة بأسرها إلى صراعٍ تدفعه الأدهرما (adharma)، حيث تُغذّي الولاءاتُ للأسرة وللفئة تصاعدَ العنف.
संजय उवाच
The verse highlights how war consumes not only principal leaders but also their entire families and allies; kinship loyalty, when tied to unjust aims, can intensify collective participation in violence.
Sañjaya enumerates five of Śakuni’s brothers—Gavākṣa, Śarabha, Vibhu, Subhaga, and Bhānudatta—identifying them as mahārathas present in the battle context.