Previous Verse
Next Verse

Shloka 106

वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च

The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel

तमज्जनगिरिप्रख्य॑ द्रौणिर्दृष्टया महीधरम्‌ । प्रपतद्धिश्व बहुभि: शस्त्रसंघैर्न विव्यथे,अंजनगिरिके समान उस काले पहाड़को देखकर और वहाँसे गिरनेवाले बहुतेरे अस्त्र- शस्त्रोंसे घायल होकर भी द्रोणकुमार अश्वत्थामा व्यथित नहीं हुआ

tam añjanagiriprakhyaṁ drauṇir dṛṣṭvā mahīdharam | prapatad diśaḥ bahubhiḥ śastrasaṅghair na vivyathe ||

قال سنجيا: لما رأى تلك الكتلة الجبلية، حالكةً كتلّ أَنْجَنَة، ومع أنه أُصيب بوابلٍ من الأسلحة المتساقطة من كل جهة، لم يتزعزع أشفَتّاما ابنُ درونا ولم يعتَرِه ضيقٌ—ثابتًا في قلب عنف الحرب.

तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अञ्जनगिरिप्रख्यम्resembling the Anjana mountain
अञ्जनगिरिप्रख्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअञ्जनगिरि-प्रख्य
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रौणिःDrona's son (Ashvatthama)
द्रौणिः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
महीधरम्mountain; earth-holder
महीधरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहीधर
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रपतद्भिःby (those) falling down
प्रपतद्भिः:
Karana
TypeVerb
Rootप्र-पत्
Formशतृ (present active participle), Neuter, Instrumental, Plural
दिशःdirections (all around)
दिशः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Instrumental, Plural
शस्त्रसंघैःby masses/volleys of weapons
शस्त्रसंघैः:
Karana
TypeNoun
Rootशस्त्र-संघ
FormMasculine, Instrumental, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
विव्यथेwas not distressed/shaken
विव्यथे:
TypeVerb
Rootव्यथ्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Atmanepada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Drauṇi (Aśvatthāmā)
D
Droṇa
A
Añjana mountain (as simile)
M
mahīdhara (mountain-like mass)
Ś
śastra (weapons)

Educational Q&A

The verse highlights steadfastness under extreme pressure: even when surrounded by danger and struck by volleys of weapons, a warrior’s composure and resolve are portrayed as central to kṣatriya conduct—though the wider epic also invites reflection on the tragic cost of such endurance in war.

Sañjaya describes Aśvatthāmā facing a mountain-like, dark mass and being assailed by weapons falling from all directions; despite being hit, he remains unshaken and does not succumb to fear or pain.