Shloka 32
Ghaṭotkaca Slays Alāyudha (Night Battle and Māyā Countermeasures) / घटोत्कचेन अलायुधवधः
अवध्यकल्पं संग्रामे देवेरपि सवासवै: । न ते वसुन्धरास्तीति तदाहं चिन्तये नूप,कुरुनन्दन! नरेश! जिन्हें इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता भी युद्धमें नहीं मार सकते थे, दुष्कर कर्म करनेवाले उन्हीं भीष्मको जबसे मैंने तुम्हारे छोटे भाई दुःशासनके देखते-देखते मारा गया देखा है, तबसे मैं यही सोचता हूँ कि अब यह पृथ्वी तुम्हारे अधिकारमें नहीं रह सकती
sañjaya uvāca | avadhyakalpaṃ saṃgrāme devair api savāsavaiḥ | na te vasundharāstīti tad ahaṃ cintaye nṛpa kuru-nandana nareśa |
قال سانجيا: «أيها الملك، يا بهجة الكورو، يا سيّد الرجال—منذ أن رأيتُ بهيشما، صانع الأفعال المروّعة، صريعًا في المعركة أمام عيني أخيك الأصغر دوشّاسانا—بهيشما الذي كان حتى الآلهة، وإندرا فيهم، ليعسر عليهم قتله في الحرب—وأنا أفكّر في هذا: إن الأرض، أي سلطانك عليها، لن تبقى بعد اليوم في قبضتك.»
संजय उवाच
Educational Q&A
Worldly power is unstable: when even the seemingly invincible fall, it signals the collapse of unjust confidence and the turning of fortune; sovereignty cannot be secured merely by force when dharma and destiny have turned against it.
Sañjaya reports to the Kuru king that after witnessing Bhīṣma—once thought unkillable, even by the gods—being slain before Duḥśāsana’s eyes, he concludes that the Kauravas’ hold over the kingdom (the ‘earth’) is no longer sustainable.