Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

द्रोणपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः (Droṇa Parva, Chapter 15): युधिष्ठिर-रक्षा तथा अर्जुनस्य शरवृष्टिः

ततो मद्राधिपं दृष्टवा तव पुत्रा: पराड्मुखम्‌ । सनागपत्त्यश्वरथा: समकम्पन्त मारिष,आर्य! उस समय मद्रराज शल्यको युद्धसे विमुख हुआ देख हाथी, घोड़े, रथ और पैदल-सेनाओंसहित आपके सारे पुत्र भयसे काँप उठे

tato madrādhipaṁ dṛṣṭvā tava putrāḥ parāṅmukham | sa-nāga-pattya-śva-rathāḥ samakampanta māriṣa ||

قال سنجيا: ثم لما رأوا سيد مَدْرَة شاليا قد ولّى عن القتال، أخذ أبناؤك—ومعهم الفيلة والمشاة والخيول والعربات—يرتجفون من الخوف.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
मद्राधिपम्the lord of Madra (king of Madra)
मद्राधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्राधिप
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
पराङ्मुखम्turned away, facing away (from battle)
पराङ्मुखम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख
FormMasculine, Accusative, Singular
स-नाग-पत्ति-अश्व-रथाःtogether with elephant(-troops), foot-soldiers, horsemen, and chariots
स-नाग-पत्ति-अश्व-रथाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनागपत्त्यश्वरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
समकम्पन्तthey trembled
समकम्पन्त:
TypeVerb
Rootकम्प्
FormImperfect (Laṅ), Third, Plural, Parasmaipada
मारिषO venerable one
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
आर्यO noble one
आर्य:
TypeNoun
Rootआर्य
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śalya
M
Madra
D
Dhṛtarāṣṭra's sons (Kauravas)
E
elephants
I
infantry
H
horses
C
chariots

Educational Q&A

The verse highlights the ethical and practical weight of leadership in war: when a renowned commander shows hesitation or withdrawal, collective courage collapses. It implicitly contrasts steadfastness in kṣatriya duty with the destabilizing power of fear and uncertainty.

Sañjaya reports that Śalya, the king of Madra, appears to turn away from the fight. Seeing this, Dhṛtarāṣṭra’s sons and their forces—elephants, infantry, horses, and chariots—begin to shake with fear, indicating a sudden drop in morale on the Kaurava side.